Page 72 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Neolitik Devrimi anlamak için, tarımsal geçiş veya bitki/hayvan evcilleştir-
me gibi kavramları idrak etmek ve Neolitik Devrimin insan toplulukları üzerinde-
ki etkilerini, yani sosyal, tıbbi ve teknolojik sonuçlarını incelemek gerekir.

TA MA GE İŞ

Avcı-toplayıcılıktan gıda üretimine geçiş konusunda gerçekleştirilen ça-
lışmalar söz konusu sürecin kademeli olarak geliştiğini düşündürmektedir. Av-
cı-toplayıcı topluluklar, gıda üretimine olan ekonomik bağımlılıkları artırmaya
başlayınca yavaş yavaş tarımsal faaliyetler yapmaya ve üretmeye yöneldiler ve
uzun bir süre diyetlerinin önemli parçasını oluşturan yabani tahılları topladılar.
Suriye’nin Süveyda bölgesi dolaylarında günümüzden yaklaşık 11 bin yıl önce ta-
hılın evcilleştirildiğine ilişkin kanıtlar mevcuttur (Otaegui vd., 2017).

Yiyecek üretiminin başlangıcına ilişkin farklı görüşler bulunsa da gıda üreti-
minin büyük olasılıkla, iki büyük Asya nehri olan Sarı Irmak ve Yangtze Nehri’nin
vadilerinde gerçekleştiği kabul edilmektedir. Modern araştırmalar, bitkilerin ilk
defa evcilleştirilmesinin gerçekleştiği beş alanı kesin olarak gösterebilir. Bu alan-
lar Yakın Doğu veya Bereketli Hilal olarak da bilinen Güneybatı Asya (Çin), Orta
Amerika, Güney Amerika And Dağları ve muhtemelen bitişik Amazon Havzası ve
Amerika’nın Doğusudur. Bunun yanında bir dizi bilimsel keşif ise gıda üretiminin
büyük olasılıkla Afrika’nın Sahel bölgesi, Batı Afrika, Etiyopya ve Yeni Gine dolay-
larında gerçekleştiğini düşündürmektedir (Sadowski, 2017).

Bilim insanları, 10.500 yıldan fazla süredir insanlar tarafından arazilerin
ekildiği konusunda hemfikirdir. Tabiki bu, 10.500 yıl önce dünyanın her yerinde
toprağın ekildiği anlamına gelmemelidir. Çünkü o zamanlar gıda üretimi yalnız-
ca belirli alanlarda başlamıştır. Tarımsal üretimin başlangıcı ile ilgili birbirinden
farklı görüşler mevcuttur. İnsanların neden/nasıl/ne zaman bitkileri ve hayvan-
ları evcilleştirip yiyecek üretmeye yöneldiğini açıklamaya çalışan birçok hipotez
vardır. Yapılan araştırmalarda elde edilen veriler tarımın yavaş yavaş geliştiğine
işaret etmektedir. İnsanlar bir yandan yabani tahılların ve diğer yenilebilir bitki-
lerin tohumlarını toplarken, diğer yandan da yenilebilir bitkilere yakın yerlerde
yetişen yenmeye elverişsiz bitkileri ıslah etmeye ve ayrıştırmaya çalışmışlardır.
Bu da bir bakıma evcilleştirmenin “tesadüfen” oluştuğunu düşündürmektedir. İn-
sanların, belirli bir bitki türünün sayısı ile toplanma esnasında etrafa saçılan tahıl
miktarı arasındaki bağlantıyı fark ettikleri tahmin edilmektedir. Daha fazla mik-
tarda yiyecek almayı umarak seçilen bitkilerin tohumlarını ekmeye başlamasının
nedeninin bu olduğu düşüncesi kabul edilebilir bir argümandır.

Yapılan çok sayıda araştırma sonucu bizlere göstermektedir ki bilim insanları,
tarımın kökenini açıklamak için bir takım teoriler ortaya koymuşlardır. Geç Pleisto-

71