Page 69 - Tarih Çevresi Dergisi
P. 69
tarih çevresi
Beslenme ve Medeniyet*
Dr. Öğr. Üyesi Vahdet Özkoçak - Arş. Gör. Fırat Koç
Giriş
İnsanların yaşamlarını sürdürebilmelerinin yolu temel ihtiyaçlarını karşıla-
yabilmelerinden geçer. Bu ihtiyaçlar hümanistik psikolojinin kurucusu olan Mas-
low’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi (1943)’nde ilk basamak olarak belirtilen “Fizyolojik
Gereksinimler”dir (Şekil 1). Barınma, beslenme ve üreme gibi ihtiyaçların karşı-
lanması yaşamsal döngünün temelini oluşturur (Seker, 2014).
Şekil 1: Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi (1943)
Avcı toplayıcılıktan, tarımsal üretime geçilmesiyle birlikte insanların besin-
ler ile ilişkisinde köklü değişiklikler meydana gelmiştir. Etçil ve leşçil diyetin yeri-
ni, daha zengin ve çok yönlü bir beslenme biçimi almıştır. Meyve, sebze, bakliyat,
yemiş ve unlu mamuller ile çeşitlenen besin yelpazesinde protein ihtiyacını kar-
şılamak üzere hayvansal gıdaları edinmeye yönelik aktiviteler sürdürülmüştür.
Beslenme konusunda ortaya çıkan değişimler ve farklılaşmalar, medeniyetlerin
ortaya çıkmasına, teşkilatlanmaya ve yerleşik bir düzenin en önemli koşulların-
dan biri olan sınırların meydana gelmesine yol açmıştır. Bu kısımda beslenme ve
medeniyet ilişkisi ele alınacaktır.
*Bu makale daha önce Beslen ve Medeniyet Biyolojik ve Kültürel Antropolojik Boyutlarıyla Beslenme Nobel Yayınevi 2021’de
yayınlanmıştı.
68
