Page 70 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Besinlerini doğal kaynaklardan elde eden topluluklar, rastgele olanaklardan
faydalanabilme becerileri ölçüsünde hayatta kalabilmişlerdir. Toplulukların bes-
lenme biçimleri, onların doğaya bakış açıları ve yaşam tarzları üzerinde çok bü-
yük bir etkiye sahiptir. Tarımsal üretim yaparak geçimlerini sağlayan topluluklar
ile avcı-toplayıcı yaşam biçimini sürdüren gruplar arasında zamanla rekabetin
ötesinde çekişmeler ve hatta düşmanlık olgusu ortaya çıkmıştır.

Avcı-toplayıcı yaşam biçimini benimseyen topluluklar, yiyeceklerini tehlike-
li mücadeleler sonucunda elde ederler. Bu mücadele bazen istediklerinden daha
fazlasını elde etmelerini sağlayabilir. Fakat bazı dönemlerde açlıktan ve kıtlıktan
ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kalabilirler. Avcı-toplayıcı yaşam biçimini benim-
seyen topluluk üyelerinin hayatlarını düzenleyen ve uymakla yükümlü oldukları
hiçbir yasa veya kural yoktur (Zeder, 2015).

Bununla birlikte tarımsal faaliyetlerde bulunan topluluklar ise, çeşitli sosyal
organizasyonlar ve yasal düzenlemeler yaparak doğayı ve yaşantılarını yüksek re-
fah koşulları içerisinde sürdürebilmeleri için hizmetkâr kılmayı amaçlamışlardır.
Bu tür düşünceler ve güdüler bağlamında “medeniyet”in temelleri atılmıştır.

NE LİTİK DEV İM

Neolitik dönem, beslenme, teknoloji ve yaşamı belirleyen öğelerin yeniden
biçimlenme sürecidir. Neolitik sürecin, çekirdek bölge denilen birbirinden ba-
ğımsız coğrafyalarda farklı zamanlarda başlamış olduğu söylenebilir. Köy > kent
> devlet > imparatorluk sürecinin ilk basamağını oluşturan yerleşik yaşam, M.Ö.
12000’lerde Yakındoğu dolaylarında ortaya çıkmış ve gelişimini aynı coğrafya
içinde M.Ö. 7000’e kadar sürdürmüştür (Diamond, 1997).

Neolitik Devrim, avcı-toplayıcı toplulukların göçebe yaşam tarzından, tarım
ve pastoralizme geçiş sürecinin ve aynı zamanda yerleşik yaşam tarzına yöneli-
min başlangıcı olarak tanımlanabilir. Bu geçiş, dünyanın farklı bölgelerinde deği-
şik şekillerde gerçekleşmiştir. İnsan nüfusunun büyük bir bölümünün yaklaşık 10
bin yıl önce bu süreçten geçtiği varsayılmaktadır. Neolitik Devrim, tarım öncesi
toplumların en belirgin özelliği olan gıda toplama aşamasından tarımsal üretime
geçişin bir sonucuydu. Bu süreçte, yerleşik yaşamının gelişmesi, nüfusun artması,
kerpiç aletlerin kullanımı, seramiğin gelişimi ve yeni bir toplumsal örgütlenme
türünün ortaya çıkması gibi temel değişiklikler meydana gelmiştir.

Neolitik Devrimin ortaya çıkmasına katkıda bulunan en önemli faktör, insanla-
rın temel ihtiyaçlarını kalıcı ve istikrarlı bir şekilde karşılamalarını sağlayan tarımın
icadıydı. Neolitik Devrim çerçevesinde yer alan karmaşık uygarlık süreçlerini anla-
mak için, evcilleştirme denilen olgunun bu süreçte oynadığı rolü anlamak gerekir.

69