Page 75 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi
Pera’nın alt mahallesindeki bir pazar yerinde satılan, Tanzimat öncesi döneme ait kılıçları
gördüğünde ise büyük bir hayal kırıklığına uğrar: “Eskiden bir Türk’ün pek çok kese vermeye hazır olduğu
bir Horasan kılıcı, kenarda eski bir kürkün içinde paslanmaya terk edilmiştir. Avrupa’nın eğri kılıçlarının
Asya’nın kavisli güzel kılıçlarını gündemden çıkardığından beri, Tanzimat’ın Türkleri bu Horasan
kılıçlarını artık beğenmemektedir.”69 Benzer ifadeleri Rogier bedestenleri gezerken kullanır: “Burada nadir
bulunan nesneler, hasar görmüş silahlar, Horasan’ın gizemini yitirdiği bir dönemde paslanmış kılıçları ve
hepsi biçim, malzeme veya ilginçlik açısından dikkate değer binlerce Asya ürünü satılıyor.”70 Flandin ise,
Tanzimat hakkındaki değerlendirmelerine Haliç’teki tersane ile devam eder ve burayı “Tanzimat’ın
getirdikleriyle birlikte yenilendiği yer” olarak tanımlar: (Res. 6.)

Resim 6: Haliç'ten İstanbul Görünümü, Flandin, İstanbul, 60.

Büyük Amiral Hasan Paşa bugün olsaydı, eski Müslüman uygulamalarından bu sapmalara acaba
ne derdi? Mutlaka, Osmanlı donanmasının yok olduğunu düşünür ve efendisi Sultan Abdülhamid’in
emrine verdiği ağır ve kötü silahlı büyük teknelere benzemeyen gemiler üzerinde Gazi unvanını
tehlikeye atmaya yanaşmazdı. Bununla birlikte yine de hakkını vermek gerekir ki, Hasan Paşa, ismi
Çanakkale’de hala yaşayan Baron de Tott’un yenilikçi fikirlerini yavaş yavaş kabul etmiş ve onları
devam ettirmek liyakatini de göstermiştir. Tersanenin içerisinde bulunan güzel Galyoncular kışlası
onun sayesinde yaptırılmıştır.71

Anadolu yakası Flandin’e göre Müslüman Türklerin hayatlarını “olması gerektiği gibi” sürdürdükleri
asıl yerdir: “Avrupa’nın sık sık zorladığı reformlara karşıtlıklarından endişe duyulan gayri memnunları,

69 Flandin, İstanbul, 48.
70 Rogier, La Turquie: Mœurs et usages des Orientaux au XIXème siècle, 19.
71 Flandin, İstanbul, 62.

74