Page 73 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Bir tek çaresi var bunun, o da kendinizi İranlı olarak tanıtmak. İstanbul’da, çeşitli İslam
mezheplerinden Asyalı tüccarları kabul eden ve Yıldız Hanı denen bir kervansarayımız var. Bu
insanlar sadece Şiiler değil, Zerduştiler, Kureyşiler, Parsiler, Vahabiler de var orada; bu da
Türklerin, bu insanların Doğu’nun hangi ülkesinden olduklarını bilmelerini olanaksız kılan bir dil
karışıklığı doğuruyor. Telaffuzundan anlaşılabilecek bir Kuzey dili konuşmak kaçınırsanız, onlar
arasında kalabilirsiniz.63

Çemberlitaş’ın yakınında, kentin en yüksek
kesiminde bulunan Yıldız Handaki İranlıların çoğu
Doğu’da konuşulan Frenk dilini bildiğinden Nerval
komşularıyla kısa zamanda dostluk kurar: “Pera’nın
sırtlarından bakan biri, kentin ihtişamla aydınlatılmış
olduğunu görürdü kuşkusuz, ama bu iç sokaklar, daha
da göz kamaştırıcı geldi bana.”64 Nerval, bir flaneur
olarak, İstanbul’un ara sokaklarına dalarak, Doğu’da
görmeyi umduğu sosyal hayata Rogier’in aracılığıyla
kavuşur. (Res. 4)

Resim 4: Gérard de Nerval'in Avrupa yakası Tanzimat Fermanı’yla birlikte
İstanbul'daki yaşantısı, Camille Rogier Batı’dan ithal edilen radikal değişikliklere kendini
çizimiyle, 1840 (?), Maurice Tourneux, çoktan kaptırmışken Anadolu yakası konservatif
“Gérard de Nerval: Prosateur et Poète”, Age yapısını koruyabilmiştir. 1840’lı yılların İstanbul’unda,
du Romantisme, Paris: Ed. Monnier&C. Asya ve Avrupa yakasında yaşanan kültürel farklılık
Editeurs, 1887, 9. Karl Marx’ın kolektif disiplini açısından ele alınabilir;
toplumsal değişim ve dönüşümlerle ilgili olarak
63 Nerval, Doğu’da Seyahat, 584. Marx’ın kolektif disiplini, hiçbir toplumsal düzenin var
64 Nerval, Doğu’da Seyahat, 584-585. olan yeni durumun özelliklerini hâlihazırda içinde
65 Harvey, Paris, Modernitenin Başkenti, 27. bulundurmadığı sürece tam anlamıyla
değişmeyeceğini, yeni düzene adapte olamayacağını
söyler.65 Marx’ın bu disiplini Tanzimat açısından ele
alınırsa, fermanla birlikte Batı’daki modern düzenin

72