Page 72 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Reform manyaklığı zavallı çeşmeye de saldırmış ve bir Avrupalı mimarın eli, kötü niyetli olduğu
kadar acemi bir müdahaleyle onu, karakterini tamamladığı kadar yağmur, kar ve dolu etkilerinden
de korumak avantajına sahip olan geniş Türk kapısından mahrum etmiştir. Halen Tophane Çeşmesi,
bir Paris taraçasının balkonu gibi çirkin stilde bir kornişin taşıdığı demirden bir rampa ile sona
ermektedir. Ne olursa olsun ve affedilmeyecek kötü bir zevkin saldırılarına rağmen bu çeşme,
Pera’da görülebilecek şeylerin en caziplerinden biridir.60

Tüm bu değişimlerin arasında bir de geleneksel yapısını koruyan İstanbul’un Asya yakası vardır ki,
işte bu yaka seyyahların Doğu seyahatlerine çıkmadan önce görebilmeyi umdukları detaylarla doludur.
(Res. 3) Nerval de İstanbul’a geldiğinde kenti yakından tanımak için Asya yakasında kalmak ister;
kendisinden üç yıl önce İstanbul’a gelmiş ve ülkenin adetlerini bilen bir kişi olarak arkadaşı Rogier
kendisine Anadolu yakasında oturmasından başka çare olmadığını söyler.61 Asya’da oturma fikrini Ermeni
bir tüccara açtığında ise tüccar bu girişimi gereksiz bulur; “çünkü hiçbir hristiyana, orada ikamet etme
hakkı tanınmamıştı, sadece gündüz gelme izni veriliyordu. Hristiyanların kalabilecekleri bir otel, lokantalı
bir han, hatta bir kervansaray da yoktu; sadece, İmparatorluğun uyruğu olan Ermeniler, Yahudiler ya da
Rumlar bu durumun dışında tutuluyordu.”62 Fakat Nerval, Kahire’de satın almış olduğu devetüyünden
yapılma Kıpti yerel kıyafeti maşlahını giyinip Anadolu yakasında yaşama fikrinde ısrarcı olunca, Ermeni
tüccar kendisine yardım etmeyi kabul eder:

Resim 3: Üsküdar Burnu, Flandin, İstanbul, 28.

60 Flandin, İstanbul, 45-46.
61 Nerval, Doğu’da Seyahat, 583.
62 Nerval, Doğu’da Seyahat, 583.

71