Page 64 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Fransızlardan bir adım öne çıkarmıştır denilebilir.
Batı emperyalizminin Doğu’ya aşıladığı bilinç ise şu şekildedir: “Gerçekte durumunuzun nedeni

biziz, biz gidersek yine aynı acınası halinize dönersiniz; bunu bilin yoksa hiçbir şey bilemeyeceksiniz.”16
Nerval, seyahatinin Lübnan durağında Batı emperyalizminin Doğu’ya nasıl işlendiğini gözler önüne
serecektir. Kaldığı otelde bir İngiliz misyonerle karşılaşan Nerval, misyonerin kendisine Marunilerle
Dürziler arasındaki çatışmalardan ve zavallı Dürzilerin çok çile çektiğinden bahsettiğinde: “Fransa’da tam
tersine onların Hristiyanlara zulmettiğini düşünüyoruz” der. Misyoner, İngilizler olmasa bölgede Dürzilerin
adının bile kalmayacağını, İngiltere’nin her zaman zayıfın ve acı çekenin yanında olduğunu ekler.17 Bir
İngilize karşı devletinin emperyal gücünü savunma konusunda yenik düşen Nerval, seyahatnamesine bu
“büyük milletten” misyonerin kendisiyle çelişerek yanında Hristiyanlığı kabul etmiş Hintli bir köle
taşıdığına ve şatafatlı bir hayat yaşadığına da dikkat çeker. Nerval, bölgedeki misyonerlik çalışmaları
hakkında İngilizden bilgi aldığında ise Fransa’nın bölgedeki varlığının milli marşları La Marseillaise’in
sokaklarda ya da kahvehanelerde Türk ezgileriyle karışık bir şarkı gibi çalınmasından öteye geçemediğini
görerek “İngiliz ajanlarının zenginliğinin, Doğu’da, öteki ülkelerin ajanları üstünde onlara ne büyük bir
üstünlük sağladığını anladım” der.18

Flandin ise İstanbul’u Antik Yunan’ı çağrıştıran mitolojik hikayeler üzerinden okur: Anadolu
Hisarı’ndan Ksenofon’un on binlere Boğaz’ı aştırdığı yer olarak bahsederken19, Kızkulesi’nin Phriksos ve
Helle mitolojik hikâyesine dayanarak adını Hellespontos’dan aldığını20; Stamboul kelimesindeki boul’un
Grekçe polis sözcüğünün bozulmuş hali olarak kullanıldığını21; Ayasofya’nın kapılarının söylenenlere göre
Ararat Dağı’nın buzlu sırtlarından Greklerin toplayıp getirdikleri Nuh’un gemisine ait levhalardan
yapıldığını söyler.22 İstanbul’daki kayıkların Agamemnon’nun Truva sahillerine yönlendiği teknelerin ya
da Iason’un arkadaşlarını Altın Post’u fethetmek için üzerine sürüklediği Argo gemisinin muhafaza edilmiş
kalıntılarıyla benzeştirip23; Hipodrom’daki dikilitaşın yanında bulunan üç yılanlı sarmalın altında eskiden
bulunan sürüngen kafaların, Kserkses’in generali Mardonius’u Plataia’da yenip öldüren Greklerin Delfoi
mabedinde Apollon’a sundukları altın bir sacayağı tarafından taşındığını yazar.24 Harem İskelesinin rivayete
göre asıl adının peri Io olduğunu, Mercurius (Hermes) tarafından Argus’tan kurtarıldığında, Iuno’nun

16 Said, Kültür ve Emperyalizm, 70.
17 Nerval, Doğu’da Seyahat, 382.
18 Nerval, Doğu’da Seyahat, 383.
19 Flandin, İstanbul, 16.
20 Flandin, İstanbul, 27.
21 Flandin, İstanbul, 59.
22 Flandin, İstanbul, 61.
23 Flandin, İstanbul, 68.
24 Flandin, İstanbul, 84.

63