Page 31 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

başkentinde düzenlenen 1873 Viyana Evrensel Sergisi’dir. Sergi için Tuna Nehri’ne paralel uzanan
Prater parkında endüstri sarayları ve pavyonlarında hazırlanır. Osmanlı sergiye katılımda mimari
unsurlar ve el sanatları eserlere ağırlık vermiş olsa da güzel sanatlar alanını da boş bırakmadığı bilinir.
Germaner 1873 Viyana Evrensel Sergisi’nde Osman Hamdi Bey’in eserleri ile altı madalya kazandığını
yazar.30 Bunun yanında Üstünipek’in yayınında bahsettiği üzere Osman Hamdi Bey 1872 yılında
İstanbul Darülmaarif Okul Binası’nda açılan Darülmuallimat (Kız Öğretmen Okulu) ve İnas Rüştiyeleri
(Kız Ortaokulu) Okul Sergisi’ne katılmış ve bir sonraki yıl gerçekleşecek 1873 Viyana Evrensel
Sergisi’nde yer alması için bazı eserler seçmiştir.31 Ancak bu eserlerin kimlere ait olduğu, içerikleri
veya gerçekten 1873 yılında Viyana’ya gönderilip gönderilmedikleri bilinmemektedir. Sergi
kataloğunda da konuyla ilgili bir ize rastlanmamıştır.

1876 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Philadelphia Evrensel Sergisi açılır. Birleşik
Devletler’in bağımsızlığını kazanmasının yüzüncü yıldönümüyle açılan bu sergi için Osmanlı
İmparatorluğu’na resmi davet gönderilir.32 1876 Osmanlı için sıkıntılı bir dönemdir, bir yandan
ekonomik sıkıntılar bir yandan da iktidar kavgası sürer, ancak yine de batılı devletler karşısında güçlü
imgesini korumak isteyen imparatorluk 1557 katılımcı ile sergide yerini alır.33

Osmanlı Devleti 1878 ve 1889 yıllarında açılan Paris evrensel sergilerine politik sebeplerden
ötürü resmi bir katılım gösteremez. Ancak 1889 yılında Fransız Cumhuriyeti’nin 100. yılı sebebiyle
düzenlenen bu sergiye Osman Hamdi Bey ve Halil Paşa bireysel olarak katılır ve güzel sanatlar
alanında imparatorluğu temsil eder.34 Halil Paşa’nın sergide yer alan Madam X35 tablosu bronz madalya
alması açısından çok konuşulur. Osman Hamdi Bey ve Halil Paşa’nın yanı sıra Ermeni asıllı bir
Osmanlı ressamı olan Zacharie Zakarian’ın da on adet eseri ile sergide Osmanlı’yı temsil ettiği
katalogda görülür ve bazı kaynaklarda da kayıt altına alınır.36 1889 Paris Evrensel Sergisi’nde
imparatorluğu temsil eden iki sanatçı daha vardır: daha önce 1867 Paris Evrensel Sergisi’ne de katılmış
olan Matmazel Iphigénie Zipcy (katalogda artık Madame Iphigénie Dupont-Zipcy olarak geçer) ve
katalogda Madam Virginia Papatian ismiyle yer alan, İstanbul doğumlu bir kadın.37 Madam Dupont-

30 Germaner, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Uluslararası Sergilere Katılımı ve Kültürel Sonuçları’, 294/38.
31 Üstünipek, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Çağdaş Türk Sanatında Sergiler 1850-1950, 83.
32 Erenler, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Evrensel Sergilere Katılımı ve Kültürel Sonuçlarının Müzeciliğin
Gelişmesindeki Rolü’, 76.
33 Erenler, 76-77.
34 Erenler, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Evrensel Sergilere Katılımı ve Kültürel Sonuçlarının Müzeciliğin
Gelişmesindeki Rolü’, 78.
35 Eser bugün Sakıp Sabancı Müzesi koleksiyonunda bulunmaktadır.
36 Erenler, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Evrensel Sergilere Katılımı ve Kültürel Sonuçlarının Müzeciliğin
Gelişmesindeki Rolü’, 78.

30