Page 35 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Léonie Loghadès’e atfedilen resimlerin bir kısmına bugün online müzayedeler ve galeriler
sayesinde ulaşmak mümkündür [Görsel 6]. Bu resimler incelendiğinde sanatçının genellikle pastel
çalışmalar yaptığı ve portre sanatına odaklandığı görülür. Le Journal’ın yukarıda yer alan haberine
bakılacak olursa, Loghadès’in portre türündeki kâbiliyeti dönem basınında da dikkat çekici bir şekilde
vurgulanmış ve sanatçının bu alandaki başarısı Fransız sanat çevresi tarafından da takdir edilmiştir.

1900 Paris Evrensel Sergisi Osmanlı İmparatorluğu’nun uluslararası bir platformda layıkıyla
temsil edildiği son uluslararası sergidir. Yine 1867 Paris Evrensel Sergisi ile benzer bir biçimde,
imparatorluk temsili farklı etnik köken, din ve toplumsal cinsiyetler üzerinden kurulmuştur. Her iki
sergide de kadın sanatçıların varlığı Osmanlı’nın kendini Avrupa karşısında çağdaş ve kapsayıcı bir
kültürel özne olarak sunma arzusunun yansıması olarak okunabilir. Bununla birlikte 1882 yılında
Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulduğu göz önüne alınırsa aslında 1900 Paris Evrensel Sergisi’nin
Türk sanatçıların temsili bakımından eksik olduğu söylenebilir. Yine de Noémie Capamagian ve
Madam de Loghadés’in sergi kataloğunda Osmanlı temsilcileri arasında yer almaları, kadınların
sanatsal üretimlerinin imparatorluğun dışa dönük modernlik imgesinin bir parçası haline getirildiğini
göstermektedir. Bu sanatçıların büyük ölçüde Paris sanat camiasında yetişmiş ve tanınmış isimler
olmaları Osmanlı’nın uluslararası sergilerdeki temsiline dair tercihlerini yerel sanat ortamından ziyade
Avrupa’nın kabul mekanizmalarına göre şekillendirip şekillendirmediği konusunu tartışmaya
açmaktadır. Bununla birlikte, belki de bu sanatçıların Türk sanat tarihi yazımında Osmanlı’yı bu
sergide temsil eden sanatçılar arasında yer almamaları da yine etnik ve dini kökenlerinden
kaynaklanıyor olabileceği sorusunu doğurur.

Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında artık tamamen çöküşe geçen ekonomisi ve sürekli
parçalanan topraklarına rağmen uluslararası sergilere katılımı devam eder. 1904 Saint Louis, 1905
Liege, 1906 Milano, 1910 Brüksel, 1911 Turin, 1915 Panama evrensel sergilerine çeşitli mal ve ürünler
gönderilmeye devam edilir.55 Ancak bu sergilerde herhangi bir güzel sanatlar temsili olup olmadığına
dair bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Sonuç

Bu makalede Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıl ortalarından 20. yüzyılın başına kadar
katıldığı uluslararası sergilerin, sanatçı kadınların temsili üzerinden yeniden okunması amaçlanmıştır.
Uluslararası sergiler Batı merkezli modernliğin sahnelendiği ve temsilin siyasi bir araç olarak işlediği

https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7623778q/f1.item.r=a%20c%20%20loghades%20efendi.
55 Erenler, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nun Evrensel Sergilere Katılımı ve Kültürel Sonuçlarının Müzeciliğin
Gelişmesindeki Rolü’ 87-91.

34