Page 30 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

tanınırlığı ve hazırladığı seyahatnamelerle nasıl Osmanlı-İngiltere ilişkilerine ışık tuttuğunu
vurgulamaktadır [Görsel 3].26

Seda Ağırbaş, Mary Adelaide Walker üzerine hazırladığı doktora tezinde sanatçının Paris’te
sanat eğitimi aldığını ve genellikle portre ve manzara türlerinde eser verdiğini yazar.27 Aynı zamanda,
Walker’ın Osmanlı saray çevresinden birçok önde gelen ismin portresini yaptığı yapmıştır, bunlar
arasında dönemin bir süre Sadrazam, Hariciye Nazırı ve Paris ve Londra Büyükelçisi olarak görev
yapan Mustafa Reşit Paşa’nın eşi Adile Hanım, Sultan Abdülmecit’in kızı Fatma Sultan ve 1867 Paris
Evrensel Sergisi’nde de yer alan Sultan Abdülaziz’in portresi vardır.28 Mary Robers Intimate Outsiders:
The Harem in Ottoman and Orientalist Art and Travel Literature kitabında Walker’ın Fatma Sultan
için hazırladığı portrenin Osmanlı saray çevresinde sanatçının tanınırlık ve kabulünü arttırmış
olabileceğini yazar.29 Yine Roberts’a göre sanatçının Paris Evrensel Sergisi’ne katıldığı Abdülaziz
portresi de sipariş üzerine yapılır. Paris Evrensel Sergisi, Sultan Abdülaziz’in bizzat katıldığı bir
sergidir ve böyle önemli bir sergide yer alacak portresinin bir sanatçı kadın tarafından yapılması ve
Osmanlı’yı Avrupa’ya karşı temsil etmesinde son derece önemlidir.

Bu sergide yer alan son kadın Matmazel Iphigénie Zipcy’dir. Sanatçı sergide Portrait de jeune
fille (Bir Genç Kız Portresi) eseri ile muhtelif resimler ve desenler kategorisinde yer alır. Ancak ne
eserle ilgili daha fazla bir bilgiye ne de sanatçının biyografisine ne yazık ki ulaşılamamıştır.

Sonuç olarak 1867 Paris Evrensel Sergisi Osmanlı İmparatorluğu’nun uluslararası sergilerdeki
temsiline yalnızca kapsam açısından değil, temsilin içeriği ve biçimi bakımından da yeni bir yön
kazandırmıştır. Osmanlı’nın güzel sanatlar alanında güçlü bir katılım sergilemesi ve bu katılımın etnik,
dini ve toplumsal cinsiyet temelli çeşitlilik içermesi, Osmanlı’nın çokkültürlü yapısını modernleşme
söylemi içinde dış dünyaya iletmesinin bir yoludur. Bu bağlamda Matmazel Virginia Serviçen/Verjin
Peştemalciyan, Mary Adelaide Walker ve Matmazel Iphigénie Zipcy’nin sergide yer alması, kadınların
gerek Osmanlı gerekse Avrupa sanat ortamında sınırlı bir görünürlüğe sahip olduğu bir dönemde,
imparatorluğun kendini çağdaş ve kapsayıcı bir özne olarak konumlandırma arzusunu mümkün kılan
bir unsur olarak okunabilir.

Osmanlı İmparatorluğu’nun katıldığı bir sonraki evrensel sergi 1873 yılında Avusturya’nın

26 Zeynep İnankur et al., eds, Mekânın Poetikası, Mekânın Politikası: Osmanlı İstanbulu ve Britanya Oryantalizmi
(Pera Müzesi, 2011), 201-211.
27 Ağırbaş, ‘İngiliz Gezgin Mary Adelaide Walker’ın Eserlerinde Osmanlı Dünyası’, 61.
28 Ağırbaş, 59-62.
29 Mary Roberts, Intimate Outsiders: The Harem in Ottoman and Orientalist Art and Travel Literature, ed. Nicholas
Thomas (Duke University Press, 2007), 111.

29