Page 29 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Matmazel Serviçen’in daha sonra açılan sergilere de katılım sağlandığını düşünmek yanlış olmaz.
Ressam Aralık 1881-Ocak 1882 arasında Beyoğlu’nda bulunan Petit Champs Belediye Köşkü’nde
açılan başka bir sergiye de katılmış olsa da bu sergiye hangi eserlerle katıldığı bilinmemektedir.21 Yine
yıl tam olarak bilinmese de ressam daha sonra Doktor Dikran Peştemalciyan ile evlenerek Verjin
Peştemalciyan ismiyle kayıtlara geçer. Tunç’un aktarımına göre Takvim-i Vakayi’nin 13 Mart 1330
tarihli sayısında ‘Ressam Verjin Peştemalciyan’a şefkat nişanı verildiği yazar. Sanatçı 1930 yılında
vefat ettikten sonra Şişli Ermeni Mezarlığı’na defnedilmiştir.22 Matmazel Virginia’nın sanat üretimi
hakkında ulaşılabilen bilgilerin çoğunun evlilikten önceki ismi ile olduğu düşünülürse sanatçının
evlendikten sonra sanat üretimini azalttığı veya en azından kamusal alanda bu üretimleri sergilemediği
tahmin edilebilir. Ne yazık ki sanatçının 1867 Paris Evrensel Sergisi’ne neden veya nasıl dahil edildiği
hakkında bir bilgiye ulaşmak da mümkün olmamıştır.

Madam Walker ismiyle 1867 kataloğunda yer alan bir diğer sanatçı Mary Adelaide Walker’dır.
Sanatçı Paris Sergisi’ne iki portre ile katılmıştır, bunlardan biri Padişah Abdülaziz’in portresidir. Bir
süre İstanbul’da resim dersi verdiği bilinen Mary A. Walker’ın ismine literatürde rastlamak daha
kolaydır. 1820 yılında Londra’da Mary Adelaide Curtis ismiyle doğan sanatçının erkek kardeşi Rahip
Charles George Curtis’e seyahatlerinde eşlik ettiği bilinir. 1856 yılında ikili İstanbul’a gelir. Mary
1862 yılında Pera cemaatinin de bir üyesi olan Richard Walker ile evlenerek Mary Adelaide Walker,
yani Madam/Bayan Walker adını alır. Kaynaklarda yer aldığı üzere Mary Walker erkek kardeşi ve
eşinin ölümünden sonra Osmanlı topraklarında kalmaya devam eder, ancak yaşamı 1905 yılında
Dover’da sona erer.23 Osmanlı topraklarında yaklaşık kırk sekiz yıl geçiren sanatçı, faaliyet gösterdiği
dönemde birçok sergiye katılır, resim dersleri verir ve bunların yanında seyahat defterleri yayımlar.24
Walker Osmanlı’da açılan ilk kız meslek okulu olan Dersaadet Darülmuallimat, İngiliz Mekanik
Enstitüsü Kızlar Sınıfı ve Darülmuallimat gibi kurumların yanı sıra Matmazel Serviçen’le benzer
şekilde Osmanlı tebaasının seçkin isimlerine de özel dersler vermiştir.25 Zeynep İnankur, Mekanın
Poetikası, Mekanın Politikası kitabında Mary Adelaide Walker’ın Osmanlı sanat ortamındaki

21 Sinanlar, ‘Pera’da Resim Üretim Ortamı (1844-1916)’, 219.
22 Uğurgül Tunç, ‘Osmanlı Modernleşmesinde Eğitim, Sanat ve Kadın: İnas Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi Örneği’,
155.
23 Seda Ağırbaş, ‘İngiliz Gezgin Mary Adelaide Walker’ın Eserlerinde Osmanlı Dünyası’ (Doktora Tezi, Ege Üniversi-
tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019) 55.
24 Bkz. Mary Adelaide Walker (1886). Eastern life and scenery with excursions in Asia Minor, Mytilene, Crete, and
Roumania. Robarts – University of Toronto. London: Chapman and Hall.
Mary Adelaide Walker (1897). Old tracks and new landmarks, wayside sketches in Crete, Macedonia, Mitylene, etc.
London, Bentley: University of California Libraries.
25 Ağırbaş, ‘İngiliz Gezgin Mary Adelaide Walker’ın Eserlerinde Osmanlı Dünyası’, 69-72.

28