Page 63 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

1.KIRDAN KENTE GÖÇLE İLGİLİ KURAMSAL YAKLAŞIMLAR
Modern göç araştırmalarının kurucusu E.G.Ravenstein’dır (1885, 1889). Ravenstein

çalışmalarında kapalı olarak göçün ekonomik kalkınma üzerindeki etkilerinden bahseder.
Ravtenstein göçün; sanayi ile ticareti geliştirdiğini ve ulaşımı ilerlettiğini aynı zamanda göçün temel
nedenin de ekonomik olduğunu vurgular. Ravenstein bu bakış açısını göçün 11 kanunu olarak
belirtmiştir. Bu kanunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir (Grigg, 1977:42-43):

1)Göçmenlerin çoğu yalnızca kısa mesafelere gider
2) Göç aşama aşama gerçekleşir
3)Göçmenler uzun mesafelere ancak büyük sanayi ve ticaret merkezleriyse giderler
4)Kasaba yerlileri kırsal alanlardakilere göre daha az göç etme eğilimindedirler
5)Büyük kentler, doğal nüfus artışından daha çok göç yoluyla büyürler
6) Göç, sanayi ve ticaret miktarını artırır ve ulaşımı da geliştirerek göçü hacim olarak artırır
7) Göçün yönü tarımsal alanlardan kentteki sanayi ve ticaret alanlarına doğrudur
8) Göçün temel nedeni ekonomiktir
9)Her bir göç süreci bunun telafisi için karşıtını üretir
10)Kadınlar erkeklere oranla İngiltere’de daha fazla göçe eğilimlidirler
11)Göçmenlerin çoğu yetişkindir
Bu genellemeler 19. yy’da İngiltere’deki verilerin amprik analizlerinden türetilmiş ve bugün hala
(Grigg, 1977) İngiltere ve diğer ülkelerde geçerliliğini korumaktadır. Ravenstein, göçün itici ve
çekici faktörler tarafından yönetildiğini ortaya koymuştur. Daha sonra Lee (1966:50-51),
Ravenstein’dan 80 yıl sonra göçün genel teorisini ortaya koymuş ve iki yer arasındaki göçün
miktarını belirleyen faktörleri açıklamaya çalışmıştır. Lee; uzaklık, fiziksel ve politik engeller gibi
değişkenleri tartışırken göçü, betimleyici bir modelle açıklamaya çalışmış ve bir dizi itici ve çekici
faktörleri ortaya koymuştur. İtici faktörler bir yerde yaşamayı cazip kılmayan şeylerdir. Çekici
faktörleri de başka bir yere çeken faktörler olarak nitelendirebiliriz. Kırdan kente göçün çekici
faktörleri şöyle sıralanabilir:
1)Yeterince iş olmaması 2) Fırsatların azlığı 3)İlkel koşullar 4)Çölleşme 5)Açlık ve susuzluk
6)Politik korkular 6)Kölelik ve zorla işçilik 7)Zayıf tıbbi koruma 8)Refah kaybı 9)Doğal felaketler
10) ölüm tehditleri 11)Politik ve dini özgürlük 12)Kirlenme 13)Ev yoksulluğu 14)Toprak sahipliği
15)Zorbalık 16)Ayrımcı 17)Evlenme imkanlarının yetersizliği 18) Savaş
Göçün itici faktörleri ise şunlardır:

61