Page 38 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Yapılan çalışmalar insan vücudunda bağırsaklarda yaşayan bazı bakterilerin (yararlı mikropların)
psikotropik özeliklere sahip olduğunu göstermiştir. Yani bu bakteriler psikolojik durum üzerine olumlu etkilere
sahip olabilmektedir. Psikotropik özelliklere sahip bağırsak mikropları Tablo 2’de verilmiştir. Bu kapsamda
faydalı özelliğe sahip bakterilerin Lactobacillus spp. ve Bifidobacterium spp. cinsine ait bazı bakteri türlerinden
oluştuğu görülmektedir.

Tablo 2: Psikotropik özelliklere sahip bağırsak mikropları44

!"#$%&"#'(()*+#??K' ,'-'.%&"#$/0')1+#??K'
,2+'5-"5$'*9+
!2+"#'.%34'()*+ !2+ ,2+&'-'.)1+
!2+#"*/'+ 3("5$"0)1++ ,2+(%58)1+
!2+04"15%*)*+ ,2+("#$'*+
!2+4/(6/$'#)*+ !+3/5$%*)*+ ,2+&0/6/+

!+#"*/'+74'0%$"+

!2+4'(8"0.''+

Fermente süt ürünleri, süt ürünü olmayan fermente gıdalar ve şifalı otların faydalı bağırsak mikroplarının
artışını sağladığı görülmüştür. Ayrıca zeytinyağı, süt, balık, işlenmemiş et, fındık, kümes hayvanlarının eti,
baklagiller, sebze ve meyve gibi birçok sağlıklı gıdanın depresyon riski ile ters ilişkili olduğu tespit edilmiştir.
Adı geçen gıdaların depresif semptomların tedavisinde kullanılabileceği öne sürülmektedir . Adan ve arkadaşları
(2019) yaptıkları çalışmada, yiyecek- içeceklerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini açıklamışlardır. Akdeniz
diyetinin (zeytin, zeytinyağı, balık, sebze, meyveler vb.) depresyona karşı koruyucu bir etki oluşturabildiğine
dair ikna edici kanıtlar elde edilmiştir. Tam aksine şekerli içecek, meze, rafine tahıl, kızartılmış yiyecek, işlenmiş
et, rafine gıda, yüksek yağ alımı, hamur işi ve bisküvi gibi çeşitli besinler, besin bileşikleri ve besin ögelerinin
depresif bozuklukların ortaya çıkışı, depresif semptomların şiddeti ve devamlılığı üzerine etkili olduğu öne
sürülmektedir. Serotonin hormonu mutluluk hormonu olarak bilinir. Bu hormon beyinde proteinlerin yapıtaşını
oluşturan 20 amino asitten biri olan triptofandan üretilir. Triptofan amino asidi bakımından zengin gıdalar; süt,
yumurta, muz, ıspanak, erik, ananas, fındık ve hindidir. Dürtü ve iştah kontrolünün düzenlenmesi serotonin
hormonunun görevleri arasında yer alır ve artan serotonin seviyesi, ruh halinin iyi olmasına neden olur. Fakat
beyindeki serotonin hormonunun sentezi triptofan aminoasidinin varlığına bağlıdır. Triptofan, diyet proteinleri
içerisinde en az bulunan amino asitlerden birisi olma özelliğini taşır. Genel manada proteinler yönünden zengin
yemeklerin tüketilmesi kandaki çeşitli amino asitlerin seviyesini arttırmakla beraber triptofan aminoasidi dışında
daha büyük yapıdaki amino asitlerin oranının ortamda artmasına neden olur. Bu durum beyne triptofan girişinin
azalması ile sonuçlanır. Bu nedenle serotonin sentezi de azalmış olur. Protein bakımından zengin bir yemek
beyinde serotonin sentezini azaltırken, karbonhidrat yönüyle zengin ve protein bakımından fakir bir diyet ise

37