Page 34 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

yemeğine, üçte birini içeceğine, üçte birini de nefesine ayırsın (boş bıraksın)!”. İbn-i Kayyum El-Cevziyye
Tıbbu’n Nebevi adlı eserinde bu hadisi açıklarken, midenin doluluğunu hadisteki gibi yapmanın beden ve kalp
için çok fayda sağlayacağını kaydetmiştir. Nitekim karın yemekle dolduğunda içeceğe yer kalmaz. İçeri içecek
girdiğinde ise nefesin yeri daralır. Sıkıntı verir ve yorgunluk hissedilmeye başlar. Kişi üzerinde ağırlık hisseder.
Bundan dolayı organlar itaat zamanı tembellik gösterir, tokluktan meydana gelen arzu açığa çıkar ve kalp
bozulur. Devamlı bir biçimde ve çoğunlukla karnı yemekle doldurmak kalp (ruh) ve bedene zarar verir. Eğer
aralıklarla olursa bunda bir sakınca yoktur. Ebu Hureyre, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’in huzurunda
süt içmiş, öyle ki: “Seni hak Peygamber olarak gönderen Allah’a yemin ederim ki midemde yer kalmadı,
demiştir”. Ashap da Peygamber (s.a.v.) huzurunda defalarca doyuncaya kadar yemek yemiştir. Beden ancak
gıdayı kabul edecek kadar yemek yendiğinde güçlenmektedir.

Hz. Peygamber’in helal yemek, temiz şeyleri yemek, aşırı tüketimden kaçınmak gibi genel tavsiyelerinin
yanında, yemek yeme hususunda bazı sünnetlerinin olduğu görülmektedir. Nevevî Hz. Peygamber’in yeme-
içme adabıyla ilgili şu hususları kaydetmiştir:

Resulullah (s.a.v.)’ın her türlü işe başlarken (giyinme, temizlik, yeme, saç taramaya vb) sağdan başlamayı
sevmesi29,

Yiyeceği yemeye ve içeceği içmeye başlarken besmele çekmek, yemeğin başında besmele çekmeyi
unuttuysa hatırladığı anda: Yemeğin hem başında hem sonunda Allah’ın ismini anarım” demek,

Tek seferde içecekleri içmemek, iki veya üç yudumda içeceği bitirmek, yiyecek ve içeceği bitirdikten
sonra “elhamdülillah” demek, içeceği kabın içine nefesi solumamak, kabın içine üflememek, su tulumu ve
matara gibi kaplara ağzı dayayarak içeceği içmemek31,

Yemeği kendi önünden yemek,

Peygamber (s.a.v.) in (kralların yaptığı şekilde minder, döşek vb.) uzanarak, bir yere dayanarak yemek
yemediği

Gümüş ve altın kaplar kullanmayı yasakladığı34,

Yemeği baş, şehadet ve orta parmak olmak üzere üç parmağıyla yediği

Resulullah (s.a.v.), hiçbir yemeği beğenmemezlik etmediği, yemeği canı çekerse yediği, çekmezse
yemediği ve “Yemeğin ortasından değil, kenarlarından yiyin ki yemek bereketlensin” buyurduğu
bildirilmektedir.

Hz. Peygamber’in sünnetini baz alarak dini emir ve yasaklar çerçevesinde ulemanın yeme-içme adabı

33