Page 31 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Sosyal alanlarda yapılan çalışmalarda birincil kaynaklar, herhangi bir alanda ortaya konan ilk kaynakları
ifade etmektedir. Bu kaynaklar; mektuplar, söyleşiler, haberler, resmi kurum ve kuruluşlarca derlenen istatistiki
bilgiler ve her türlü arşiv gibi kaynaklarlardır. Birincil kaynakların incelenmesi ile yapılan tüm çalışmalar ise
ikincil kaynakları ifade etmektedir. Kitaplar, raporlar, makaleler ve bilhassa lisansüstü alan tezleri ikincil
kaynaklara örnektir. Çalışmamızda elde edilen veriler belge incelemesi tekniği ile incelenmiştir. Nitel
araştırmalarda sıklıkla kullanılan belge incelemesi yönteminin, toplanan verilerin detaylıca analiz edilmesi ve
amaç doğrultusunda neticeler alması için uygun olduğu belirtilmektedir. Çalışma kapsamında temel İslami
kaynaklar (Kur’ân-ı Kerim, Hadis-i Şerif ve rivayetler) belirli bir konu üzerine detaylı olarak incelenmiştir.
Araştırma kapsamında yer alan birincil kaynaklar yukarıda bahsi geçen temel İslami kaynaklardır. Bu kaynaklar
çalışmamızın birincil kaynakları olarak değerlendirilebilir. İkincil kaynaklar ise çalışmamızın temel hipotezi
de olan kişilik yapısı ve beslenme arasındaki ilişkiye ait güncel kaynaklar olmuştur. Söz konusu çalışmalarda
İslami bakış açısıyla değerlendirilip değerlendirilmemesine bakılmadan beslenme ve kişilik alanında yapılan
çalışmalar incelenmiştir. Çalışmamızda toplam nihai düşünceyi birincil kaynaklar ile ikincil kaynakların birlikte
yorumlanması sonucu her iki kaynak tarafından desteklenen ve örtüşen kısımlar oluşturmaktadır. Bu kapsamda
incelenen birincil ve ikincil kaynaklar üzerinden temalar oluşturulmuştur. Bu temalar, beslenme kültürünü
ortaya koyacak ayet ve hadislerin taranmasının yanında “helal, haram, mekruh, yeme, içme” kavramları
üzerinden birincil kaynaklarda şekillenmiştir. Ayrıca ikincil kaynakları tararken oluşturulan temalar fen bilimleri
alanına ait olan ve birincil kaynaklarda kelime olarak birebirde geçmemesine rağmen araştırmacının konu
üzerinde sonuca ulaşabileceğini düşündüğü anahtar kelimeler üzerinden gerçekleşmiştir. Bu kapsamda ise
“kişilik, ahlak, food mood, psikopatoloji, anksiyete, depresyon, seratonin, et, sebze, akdeniz diyeti, diyet” gibi
anahtar kelimelerle araştırmaya başlanarak çalışma elde edilen bulgulara göre gerektiğinde “tuz, acı, tatlı, ekşi,
olgun meyve, antioksidan, vegan” gibi yeni temalar kullanılarak araştırma genişletilmiştir. Elde edilen veriler
betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiş ve bulgular kısmında başlıklar halinde okuyucuya sunulmuştur.

2. Bulgular ve Tartışma

2.1. İslam’da Beslenme Kültürünün Genel Çerçevesi

İslamiyette Allah’ın (cc.) verdiği nimetlerden faydalanırken ilahi kitabın kuralları, Peygamber’in (s.a.v.)
yaşantısıyla örnek olduğu uygulamalar Müslümanlar için referans özelliği taşımaktadır. Bu kural ve
uygulamaların aynı zamanda geçmişten günümüze genel toplum ahlakıyla uyumlu olduğu hatta örnek bir nitelik
taşıdığı söylenebilir. Peygamber (s.a.v.) dilinde bu iki husus şu şekilde dile getirilmiştir: “Size iki şey bıraktım.
Siz, bu iki şeye uygun hareket ederseniz, hiçbir zaman sapıtmayacaksınız. Bunlar, Allah’ın kitabı olan Kur’ân
ve benim sünnetimdir”. Hayatın her alanında, insan sorumluluğunu gerektiren bütün hususlarda, Kur’an ve
Sünnetin evrensel ilkeler koyduğu görülmektedir. Kur’ân’ın, açıklaması olarak da Sünnetin belirlediği iman,
ibadet, ahlak, insan hakları, adalet, eşitlik, eğitim, sağlık, sosyal hayat, beşerî münasebetler, iktisat ve ekonomi

30