Page 72 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

4. Türkiye’de Kırdan Kente Göç ve işgücü Piyasasının Yapısı

Türkiye’de kırdan kente göç ve hızlı kentleşme olgusuyla 1950’li yıllardan sonra karşılaşılmıştır
(Tümertekin, 1973). Ancak Türkiye’de karşılaşılan kırdan kente göç hareketi ve hızlı kentleşme batı
Avrupa’daki gibi sanayileşmeden kaynaklanmamıştır. Tarımdaki makineleşme, tarım arazilerinin
miras yoluyla bölünmesi, kentte yaşam olanaklarının informal sektörde istihdam edinilse bile daha
fazla olması gibi nedenlerden kaynaklanmıştır (Yılmaz, 2015:163.).

Tarım sektöründen, diğer sektörlere işgücü transferi yaşanması, aynı zamanda sermaye
transferine de neden olmaktadır. Tarım sektöründen diğer sektörlere geçen işçiler, kırsal kesime
gelir transferi yapabilmekte ya da tam aksine, zamanla tarımdan tamamen kopan işgücünün
birikimlerini kentlere transfer etmesi de söz konusu olabilmektedir (Şahin, 2009: 309). Akyıldız
(2006: 144) tarım sektöründe; sektörün hâsıladaki payının istihdamı olumlu, verimlilik artışının ise
olumsuz etkilediği ve sabit sermaye yatırımlarının verimliliği arttırdığını ifade etmektedir. Türkiye
ekonomisinde (Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı)2 son dönemde tarım sektörü istihdamındaki hızlı
çözülmeye rağmen, tarım sektörünün istihdamdaki payı göreli olarak, OECD ve AB ortalamalarının
üzerindeki yerini korumaktadır. Türkiye’de sanayi sektörünün istihdamdaki payı, OECD
ortalamasına yakın düzeydedir. Hizmetler sektörünün payı ise Türkiye’de göreli olarak düşük
seviyededir (Bilgin ve Arı, 2010: 84). Ekonomik faaliyet alanlarındaki değişim ve sosyal yapı
gelişimi, istihdamın önemli oranda bu sektörde yoğunlaşması ve yeni işlerin yaratılmasını
sağlamakta ve neticede, toplam istihdam artışına yol açan temel dinamik olmaktadır (Selamoğlu ve
Lordoğlu, 2006: 61).

Tablo 1:Türkiye’de Kırsal, Kentsel ve Toplam Nüfusun Yıllara Göre Değişimi

Yıllar Kentsel Nüfus Oran (%) Kırsal Nüfus Oran (%) Toplam Nüfus
1927 3305879 24,2 10342391 75,8 13648270
1935 3802642 23,5 12355376 76,5 16158018
1940 4346249 24,4 13474701 75,6 17820950
1945 4687102 24,9 14103072 75,1 18790174
1950 5244337 25,0 15702851 75,0 20947188
1955 6927343 28,8 17137420 71,2 24064763
1960 8859731 31,9 18895089 68,1 27754820
1965 10805817 34,4 20585604 65,6 31391421
1970 13691101 38,5 21914075 61,6 35605176
1975 16869068 41,2 23478651 58,2 40347719
1980 19645007 43,9 25091950 56,1 44736957

2 Gerek 9 Aralık 1999 ve izleyen tarihlerde IMF’ye verilen niyet mektuplarında, gerekse Dünya Bankası ile yapılan kredi
anlaşmalarında, Türkiye’de tarımsal destekleme politikalarının sürdürülemez boyutlara ulaşan finansman yükü oluşturduğu ifade
edilmiş ve 2001 yılından itibaren destekleme fiyat politikasının yerine piyasa sistemine daha uygun olan doğrudan gelir desteği
sisteminin uygulanması taahhüt edilmiştir. Bunun yanısıra ithalat gümrük tarifelerinin azaltılması, çiftçilere verilen kredi ve girdi
desteklerinin aşama aşama kaldırılması, tarımsal KİT’lerin özelleştirilmesi, Tarım Satış ve Kooperatif Birliklerinin mali özerklik
sağlamasına yönelik yasal düzenlemelerin yapılması öngörülmüştür.

70