Page 6 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Arkeolojik kazı bulgularına göre çiftçiler, avcı-toplayıcılara oranla daha sağlıksız olduğu saptanmıştır.
Özellikle diş minesi rahatsızlıkları daha fazla yakalanmaktaydılar. Bunun yanında tarım ile birlikte daha az
dengeli beslenme alışkanlıkları edinildiği bilinmektedir. Bu nedenledir ki çiftçilerin boyları, avcı-toplayıcılara
göre daha kısadır. İskelet kalıntıları ile bu iddiayı doğrulamak mümkündür. Kemik kalıntıları aynı zamanda
çiftçilerin yetersiz beslenmeden kaynaklı çeşitli hastalıklarla daha çok uğraştıkları konusunda fikir vermektedir
(Standage 2016:34-35).

Tarihöncesi dönemlere bakıldığında avcı-toplayıcı insanların tatlıya ayrı bir önem verdiği görülebilir. O
dönemlerde ulaşılabilir karbonhidrat kaynakları oldukça sınırlıydı ve şeker içeriği yüksek olan besinler çok
azdı. Günümüzde insanlar kilo alma gibi bir amaç edinmiş olmasa da, avcı-toplayıcılar kendilerine enerji
avantajı veren şekere ihtiyaç duyarlardı (Outram 2007:47).

Sahip olunan kültürel özelliklerin, birçok hastalığın dağılımında etkili olduğunu söyleyebiliriz. Bu
anlamda beslenme alışkanlıkları, değerler, inançlar, kullanılan teknoloji kişi ve toplum sağlığı açısından oldukça
önemli bir yerdedir (Maden 1990: 363).

Beslenme biçimi ve sağlık arasında kabul edilebilir bir ilişki vardır. Fakat bu ilişkiyi algılama biçimi
olumlu ya da olumsuz anlamda toplumdan topluma değişiklik gösterebilir. Bir takım besinlerin sağlık üzerindeki
olumlu etkilerinden söz edilebilir. Yani bir takım hastalıklara karşı bireyler üzerinde koruyucu etkisi olduğu
yönündeki inanış oldukça yaygındır. Bunun yanında yetersi besi tüketimi kilo kaybına hatta ölüme yol
açabilecek denli etkili olduğu düşüncesi de kabul görmektedir ( Beardsworth ve Keil 2011:211-212).

Yüzyıllar önce mutfağın kültürel bir faktör olduğundan söz edilmiş, hatta medeniyet denilen şeyin büyük
bir çoğunluğunun yemek sanatına borçlu olduğu iddia edilmiştir. Medeni olma yolundaki ilk adım hayvanların
kesilmesiyle başlamış, tuzun ve baharatların kullanılmaya başlanmasıyla gelişim göstermiştir. Sonrasındaki
süreçte de daha zahmetli karışımlarla yiyeceğin serüveni devam etmiştir (Rigotti 2012:39).

Günümüzde geçim sağlayabilmek için para kazanmak zorunda olma durumu da toplumlarda beslenme
değişimlerine sebep olmuştur. Paket ürünlerin ve makineleşmiş sektörde hızlı bir şekilde üretime girmiş
gıdaların tüketilmesi işçi, öğrenci, çalışan kesimlerde pratik beslenme yöntemlerine gidilmesine sebep olmuştur.
Bu da kapital düzende beslenmeye yeterince zaman ayrılmamasına sebep olmuştur. Ortaya çıkan sanayileşme,
kentleşme ve küreselleşeme ile tüketimi artmış hızlı yemek sistemi (fastfood) Türk Kültürüne ve mutfağına ait
yöresel beslenme tarzını unutturmaya başlamıştır (Tuncel, 2000).

BEDENSEL TEPKİLER ve İDEAL BESLENME TARZI (için öneriler)

Beslenme şeklimizin düşünme yapımız, davranışlarımız ve belki de en önemlisi sağlığımız için oldukça
önemli olduğunu düşünürsek, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu enerji ve besin öğelerini yeterli ölçüde sağlamamız
gereklidir. Bu sayede hastalıklara yakalanma riski de azaltılmış olacaktır. Söz konusu besin gruplarını dört

5