Page 67 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

İslam alimlerine göre eğitim, çocuk anne karnındayken başlar. Anne, çocuğun dış dünyayla bağ kurduğu
ilk penceredir.

Hz. Peygamber (s.a.v.) her çocuğun İslam fıtratı üzerine doğduğunu, sonrasında ise anne ve babanın
etkisiyle şekillendiğini belirtmiştir. Anne, bu saf fıtratı koruyan ve ona istikamet veren ilk kişidir. Sevgi, şefkat,
dürüstlük ve paylaşma gibi temel ahlaki kavramlar, çocuk tarafından ilk kez annenin şahsında gözlemlenir ve
içselleştirilir.

Çocuklar için anne, teorik bilgiden ziyade “yaşayan bir örnek”tir. Annenin ibadetlerine olan bağlılığı,
konuşma üslubu ve karşılaştığı olaylara verdiği tepkiler, çocuğun ahlak inşasındaki en güçlü eğitim materyalidir.
Sözlerden çok davranışlar etkilidir. Sabırlı bir anne, çocuğuna “sabır” kelimesinin sözlük anlamından çok daha
fazlasını öğretir. Annenin namaz kılması, Kur’an okuması ve dua etmesi, çocukta Allah sevgisinin ve dini
pratiklerin doğal bir yaşam biçimi olarak algılanmasını sağlar.

DUYGUSAL GÜVEN VE AHLAKİ GELİŞİM
İslam ahlakının özü merhamettir. Allah’ın “Rahman” ve “Rahim” sıfatlarının bir tecellisi olarak anne,
çocuğuna sunduğu karşılıksız sevgiyle aslında ilahi rahmetin ilk provasını yaptırır. Annesinden merhamet gören
çocuk, çevresine de merhametle yaklaşmayı öğrenir. Anne, çocuğun doğru ile yanlışı ayırt etmesini sağlayan
iç sesi (vicdanı) besleyen en temel figürdür. İslam düşüncesinde kadının/annenin eğitimi, aslında bir neslin
eğitimidir. “Bir erkeği eğitirseniz bir bireyi, bir kadını eğitirseniz bir aileyi ve toplumu eğitirsiniz” anlayışı bu
önemi vurgular. İslam’a göre annenin en büyük kariyeri, topluma faydalı, ahlaklı ve erdemli bireyler (salih
evlatlar) yetiştirmektir. Çocuk, anneye Allah tarafından verilmiş bir emanettir. Bu emaneti en güzel şekilde
(ahsen-i takvim) korumak, annenin dini bir sorumluluğudur. Annenin çocuk üzerindeki bu kritik rolünü, hem
İslam ilmi (Hadis-i Şerifler) hem de modern psikoloji ekolleri ışığında derinleştirilebilir. Bu iki alan, özellikle
çocuğun karakter çekirdeğinin oluşumunda birbirini hayret verici bir uyumla destekler.

Hadislerle İslam’da Annenin Eğitim Rolü
İslam, anneyi sadece bir bakıcı değil, bir mürebbidir (terbiye eden). Hadisler, annenin her davranışının
çocuk üzerinde bir “mühür” olduğunu vurgular: Abdullah b. Amir anlatıyor: “Peygamberimiz evimizdeyken
annem beni ‘Gel sana bir şey vereceğim’ diye çağırdı. Efendimiz sordu: ‘Ona ne vereceksin?’ Annem ‘Hurma
vereceğim’ deyince, Efendimiz buyurdu ki: ‘Eğer bir şey vermeseydin (yalan söyleseydin), bu senin amel
defterine bir yalan olarak yazılacaktı.” (Ebu Davud)

66