Page 58 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

oruç tutmak, Pesah’ta matsa (mayasız ekmek) yemek, Purim’de Ester Megila’sını okumak gibi dinsel
zorunlulukları vardır.” yine bilinen bir gerçeklik olarak aynı gazetede kadınların Tevrat okumasının da yasak
olduğu belirtilmektedir (Besalel, 2018).

Hz. Peygamber kadınların Kur’an ayetlerini öğrenmelerini, sohbetleri dinlemelerini ve özel toplantı
ortamları oluşturarak kendisine günlük yaşamları veya özel soruları da dahil olmak üzere her konuda soru sorup
bilgi edinmelerini sağlamıştır. Onun bu yaklaşımı kadınların sosyal hayata katılımını normalleştirme, kadının
eğitim almasını meşrulaştırma ve toplumsal konularda duyarlı olmaya yöneltme amacı taşıdığı anlaşılmaktadır.
Hz. Peygamber ticaretle, çiftçilikle, hayvancılıkla ilgilenen, evinin geçimini sağlayan kadınların iş yaşantılarına
herhangi bir kısıtlama getirmemiştir. Kendisine iş hayatıyla ilgili gelen sorular zannedilenin aksine çalışabilmek
için fetva almak amaçlı değil işi yaparken uyguladıkları yöntemin doğruluğunu değerlendirmesini istemek gibi
farklı konulardadır. Kayle isminde alım-satım işleriyle meşgul olan bir kadının sorusu meseleyi açıklar
mahiyettedir. Kadın Hz. Peygamber’e şöyle bir soru yöneltir:

“Ya Resûlallah! Ben ticaret yapan bir kadınım. Bazen bir malı satın almak istediğimde, o mala, almayı
düşündüğüm rakamdan daha düşük bir fiyat verir, ardından biraz artırır, sonra tekrar artırır ve nihayet almayı
düşündüğüm rakama alırım. Bazen de bir malı satmak istediğimde, satmayı düşündüğüm rakamdan daha yüksek
bir fiyat söyler, sonra biraz düşünür, ardından biraz daha düşünür ve nihayet o malı, satmayı düşündüğüm
rakama satarım.”

Kadının alım satım konusundaki stratejisini Hz. Peygamber doğru bulmaz ve ona şu şekilde davranmasını
salık verir:

“Böyle yapma, ey Kayle! Bir şey satın almak istediğinde, almayı düşündüğün rakamı ver. Ya sana verilir
ya da verilmez. Bir şey satmak istediğinde de, satmayı düşündüğün rakamı söyle. Ya kabul edilir ya da edilmez”
((İbn Sa‘d, 2014).

Hz. Peygamber’in toplumunda kadınlar bugünkü anlamda sağlık alanında çalışmaktaydılar. Hastalara
bakıyor, tedavi uyguluyorlardı. Savaşlara katılmaları genel olarak uygun görülmemekle birlikte özellikle
katılmak isteyenlere müsaade edilmekteydi. Savaştan elde edilen ganimetlerden onlara da pay verilmekteydi.
Deri tabaklama, dikiş dikme gibi atölye işleri de yapmaktaydılar. Bir konu üzerine erkeklerle tartışabiliyor,
anlaşamadıkları durumda Hz. Peygamber’e başvurabiliyorlardı. (Peköz, 2021)

Hz. Peygamber Müslümanlardan kendisine lider olarak itaat etmeleri ve dinin emirlerini yerine
getirmeleri üzerine biat alırken kadınlardan da almıştı. Akabe biatları olarak bilinen ve İslam tarihinde belirgin
bir yeri olan hadisede dahi Medinelilerle yapılan biatlerin (sözleşme) ikincisinde erkeklerle birlikte kadınların
da bulunduğu ve aynı şekilde onlardan da biat alındığı bilinmektedir. Medine döneminde devam eden biat
merasimlerinde de onlarca kadın Hz. Peygamber’e biat etmiştir. (Kapar, 1994) Biat olayı kadınların liderin
onlara sunduğu şartları kabul etmeleri ve o lideri tanımaları anlamını taşımaktadır. Onlar hür iradeleriyle ve

57