Page 32 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

psikolojisi hakkında çok fazla bilgi verir.

Konuyla bağlantılı olarak Garp kültüründe Hazreti Meryem’in ikonlaştırıldığını söylemek gerekir. Tam
tersi, Şark ve bilhassa İslam kültüründe tasvir etmenin inanç gereği sakıncalı kabul edilmesi dolayısıyla şiir
dilinin betimleyici anlatım şeklini üstlendiği söylenebilir. “Kısacası resmedilmeyen ve insanda yücelik duygusu
uyandıran kadın kahramanlarından ya da simgelerinden bazıları seçilerek Doğu kültüründe nazım diliyle
gönderme yaparak kutsal olsun olmasın, resmedilmeye devam etmektedir. İnancın, kültürün bazı kahramanları,
mitleri, sembolleri ya da ikonları aslında Batı kültüründe olduğu gibi popüler kültür içinde çeşitli resimler,
görseller yoluyla şimdiye taşıyıp kendi içinde bir devamlılığa sebep olurken bazılarının hala imgede kaldığı
aşikârdır” (Erbay, 2015).

Leyla’ya dair incelenecek ne varsa her dönem yeniden düşünmeye vesile olmaktadır. Bu bakış açısı
genişletildiğinde klasik Türk şiirinde kadını ifadede önemli vasıta olan Leyla’nın, şairlerin kaleminde bazen
daraldığı bazen genişlediği bazen de aynı kaldığı görülebilir; velhasıl şekil değiştirse de yeni bir forma girse
de Leyla, hem kadın kimliğinde aşkın simgesi hem de mecaz biçiminde şiirde hep var olmuştur. Klasik Türk
şiirinden bugüne, kadına dair konular ele alınırken kendine yer bulan Leyla, esasında bir devamlılığın imzası
sıfatıyla kolektif bir unsur olarak varlığını sürdürmektedir. “Bizim şiir geleneğimizde, birey olarak kadından
söz edilemediği için, şiirimizin ‘ölümsüz kadın’ları da Beatrice ya da Helene gibi bireysel kimlikler değil, Leyla
ve Şirin gibi kolektif kimliklerdir” (Yavuz, 2012).

Sezai Karakoç’un klasik Türk edebiyatından esinlenerek yazdığı Leyla ile Mecnun adlı eserinde hayal
ettiği ideal aşkı ‘modern’ şiir anlayışına göre kaleme almasıyla bahsi geçen gelenek dilinin kolektif bilinci canlı
tutmada katkısı örnek gösterilebilir.

Melekler çöl şehrine dağılsın
Leylâ’nın uyku saati geldi
Bütün çıkrıkları bozsunlar
Leylâ’nın uyku saati geldi
Sussun bütün böcekler sussun bütün çöl
Leylâ’nın uyku saati geldi
Unutma çöl ulu bir şehirdir
Hurmalar rüyalarda
Kapalı kirpikleri Leylâ’nın
Güvercin yuvalarda

31