Page 104 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Türkiye’sinde bu ihtiyacı karşılayacak herhangi bir teknoloji olmadığı belirtilmiştir. Diğer taraftan süreç devam
ederken DPT’nin hazırlamış olduğu raporda kamyonet üretiminin otomobilden daha önemli olduğu vurgulanmış,
Ağustos ayında yayınlanan raporda otomobil imalindeki süreçte temkinli olunması gerekildiği ve tekrar kamyonet
imalatına odaklanılması gerektiği belirtilmiştir. Hazırlanan raporun basına sızmasıyla da birlikte kamuoyunda
yerli otomobil fikri zedelenmiş ve basın bu gelişmeyi, yerli otomobil projesinin sonu olarak yorumlamış,
Eskişehir’deki girişimlerden vazgeçildiğini çıkarmıştır. Kamuoyundaki bu belirsizliklerle birlikte Amerikan
Chrysler firması da hemen Gürsel’e bir heyet göndererek Türkiye’de bir montaj sanayi kurulması teklifinde
bulunmuştur. 25 Ağustos 1961 tarihli Hadiselere Tercüman gazetesinde bu teklife karşı Gürsel’in sıcak baktığı
belirtilmiştir. Tabii tüm bu gelişmeler projenin içinde olan ekipte ve projeye inanmış olan kamuoyunda kötü
tesirler bırakmıştır.18 Öte yandan Cer Atölyesi’nde çalışmalar sürerken motor imalinde gelinen noktada Cemal
Gürsel, sürpriz bir şekilde motorun test çalışmalarına katılmıştır. Fakat hem askeri kanattan hem kamuoyundan
“artık bir yürüse” gibi söylemler de artmıştı.19 Ekipteki sorumluluk ve baskı, motor testlerinin hem Eskişehir’de
hem Ankara’da olumlu sonuçlanması yerini bayram havasına bırakmıştı.

Projenin başından beri alınan kararlarda otomobillerin son montajlarının ve test sürüşlerinin Ekim ayında
tamamlanması ön görülüyordu. Bu kısacık zaman içerisinde azimle çalışan Devrim ekibi test sürüşüne otomobilleri
yetiştirdi. İki araç ile yapılan test sürüşünde bugün hala Eskişehir’de müzede bulunan tek devrim arabası kullanıldı
ve direksiyonuna Şecaattin Sevgen geçti. Bu denemeler sırasında araçlarda ufak çapta sorunlarla karşılaşıldı; yağ
borularında sızıntı, valf ayarı sorunu, yağ pompası sorunları gibi. Görünüm konusuna da önem verildiği için
otomobillerin nikelajları tekrar söküldüğünden bir daha yol tecrübesi yapılmasına da fırsat sağlanamadı. Test
sürüşlerinin yapılması basının da gözünden kaçmamıştı ve Vatan gazetesi gibi gazetelerde sürüşlerin yapıldığı,
arabanın yürüdüğü gibi haberler yayıldı.20 Öte yandan birkaç gün sonra (18 Ekim) Ulaştırma Bakanı Orhan
Mersinli, bir açıklama yaparak otomobillerin sürüş testlerinin başarılı olduğunu ve 26 Ekim’de Gürsel’e törenle
bir otomobil verileceği bilgisini verdi. Burada dikkat çeken konulardan birisi Gürsel’e bir adet otomobil
verileceği ve teslim tarihinin 26 Ekim olmasıydı. 26 Ekim’de ise Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin
gerçekleşecek olması ve Gürsel’e bir otomobil sunulması da Gürsel’in imajına katkıda bulunacağından projede
acele ediliyordu.21 Bu tarihlerde ise basında tamamen bilgi kirliliği olan haberler yayılmakta ve Cer
Atölyesi’nde üç otomobilin üretildiği üçünün de farklı tip araçlar olduğu bilgileri yayılmaktadır. Hadiselere
Tercüman Gazetesi üç otomobilin yapıldığını ileri sürüyor Hürriyet ve diğer gazeteler ise iki otomobilin
yapıldığını, birisinin tamamlandığını diğerinin ise yarı tamamlanmış halde tezgâhta olduğunu belirtiyordu.22

18 a.g.e. s. 76-80.
19 Şimşek, 2006, s. 77.
20 14 Ekim 1961, Vatan Gazetesi, s. 1.
21 Aşık, 2020, s. 87-89.
22 7 Ekim 1961, Hadiselere Tercüman Gazetesi. , Dünya, Öncü, Milliyet gazeteleri.

103