Page 92 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi (Türkiye İktisat Kongresi), Türkiye’nin ekonomik
yönelimini belirleyen kritik bir dönüm noktası olmuştur. Bu kongrede özel girişim desteklenmiş,
ancak devletin yönlendirici rolü de açık biçimde kabul edilmiştir. Bu durum, Türkiye’nin tamamen
liberal ya da tamamen planlı bir ekonomi modeline yönelmediğini göstermektedir.

1929 Dünya Ekonomik Krizi ise devletin ekonomik rolünü artıran önemli bir kırılma yaratmıştır.
Bu dönemde devletçilik politikası, sanayileşmenin ana aracı haline gelmiştir. Sümerbank ve Etibank
gibi kurumlar aracılığıyla hem üretim kapasitesi artırılmış hem de sanayi yatırımları devlet eliyle
yönlendirilmiştir.5
5. Ekonomik Dönüşüm

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan ekonomik dönüşüm süreci hem süreklilik hem de kırılma
unsurlarını birlikte barındırmaktadır. Klasik Osmanlı ekonomik yapısı uzun süre istikrar sağlamış
olsa da küresel kapitalist sistem karşısında dönüşüm kapasitesini kaybetmiştir. Tanzimat dönemi bu
yapıyı modernleştirmek yerine dışa bağımlılığı artırmıştır.

II. Meşrutiyet dönemi, milli ekonomi fikrinin ortaya çıktığı ideolojik bir zemin oluşturmuş,
Cumhuriyet ise bu fikri kurumsal bir ekonomik modele dönüştürmüştür. Ekonomik bağımsızlık
yalnızca teknik bir hedef değil, aynı zamanda ulusal egemenliğin temel bileşeni olarak kabul
edilmiştir.6
SONUÇ

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan iktisadi dönüşüm, uzun vadeli ve çok katmanlı bir süreçtir.
Bu süreçte geleneksel ekonomik yapılar çözülmüş, dışa bağımlı bir ekonomi ortaya çıkmış ve
nihayetinde Cumhuriyet döneminde milli ekonomi politikalarıyla yeni bir yönelim geliştirilmiştir.

Sonuç olarak Türkiye’nin ekonomik modernleşmesi, yalnızca ekonomik araçların değil aynı
zamanda siyasi ve ideolojik tercihlerin de belirleyici olduğu tarihsel bir dönüşüm süreci olarak
değerlendirilmelidir.

5 Boratav, K. (2015). Türkiye iktisat tarihi 1908–2009. Ankara: İmge Kitabevi. s.59-79.
6 Yıldırım, Seyfi "Ekonomi Alanındaki Gelişmeler", içinde Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, ed. Seyfi Yıldırım & Sadık

Erdaş (Ankara: Siyasal Kitabevi, 2021), s.323-324.

90