Page 53 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

masını doğrudan etkilemekteydi.

Yaklaşık MÖ 9700–6200 yılları arasında Ortadoğu’nun Verimli Hilal bölgesinde, özellikle de Mezopo-
tamya ve Levant’ta bazı bitki ve hayvan türleri insanlar tarafından yerleşik yaşamın bir sonucu olarak evcilleş-
tirilmeye başlanmıştır. Bu süreç, arkeolojik araştırmalara göre ani bir dönüşüm değil; nesiller boyunca süren
bir alışma, deneme ve uyarlama süreciydi. İnsanlar ilk kez bu dönemde toprağı işlemeye, buğday ve arpa gibi
tahılları üretmeye; keçi, koyun ve daha sonra sığır gibi hayvanları evcilleştirmişlerdir.

1.2 Tarımın Ortaya Çıkmasını Sağlayan Koşullar

Neolitik tarıma geçişi tetikleyen faktörler arasında nüfus artışı, iklim değişikliği, toprak verimliliği,
sosyo-ekonomik değişim gibi etkenlerdir.

Öncelikle nüfus artışı nedeniyle doğal besin ihtiyacı artmıştır. Avcı–toplayıcı toplulukların büyüyen nü-
fusu için doğanın sunduğu kaynaklar yetersiz kalmaya başlamıştı. Bunun yanında son buzul çağının bitmesiyle
ısınan iklim, tarım için elverişli koşullar meydana gelmiştir. Toprak verimliliğinin azalması ile göçebe yaşamın
sürdürülebilirliği giderek zorlaşmaktaydı. İnsanların daha istikrarlı bir yaşam biçimine yönelme eğilimine bağlı
olarak besin üretimi ve besin yetiştirme daha da önemli hale gelmeye başlamıştır.

Bu koşullar tarımın doğması için uygun zemini hazırladı. İnsanlık tarihinde ilk defa gıda üretimi, gıdayı
doğadan toplamanın yerini almıştır. Bu durum, insan beslenmesinde köklü değişimlere yol açarak insanların
tükettiği yiyecek çeşitleri ve miktarları kendi üretim yeteneklerine bağlı hâle gelmesine neden olmuştur.

1.3 Tarım Aletleri ve Teknolojisinin Gelişimi

Tarımın ortaya çıkmasıyla birlikte insanlar yeni araçlar geliştirmeye başlamıştır. İlk oraklar kemik veya
ahşap üzerine yerleştirilen çakmak taşlarından oluşurken, zamanla bakır ve bronz gibi metallerin işlenmesiyle
daha dayanıklı tarım aletleri üretilmiştir. Bu durum, buğday gibi tahılların daha etkili biçimde hasat edilmesine
ve depolanabilmesine imkân sağlamıştır.

Tarım teknolojisinin gelişimi, insanların beslenme alışkanlıklarını doğrudan etkilemiştir. Çünkü ne kadar
çok ve çeşitli ürün üretilebiliyorsa, o kadar zengin bir beslenme düzeni oluşabilmekteydi. Yerleşik yaşam, ta-
rımsal depolamanın başlamasına; hatta ekmek, yoğurt, peynir gibi dönemin en temel gıda işleme yöntemlerinin
gelişmesine imkân vermiştir.

2. Anadolu’da Tarımın Tarihsel Gelişimi

2.1 Anadolu Uygarlıklarında Tarım ve Beslenme

Anadolu, tarihin en eski yerleşim merkezlerinden biri olarak, tarımın gelişimi açısından oldukça zengin

52