Page 54 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

bir coğrafyadır. Çatalhöyük, Hacılar, Göbeklitepe gibi yerleşimler, insanlık tarihinin tarım ve beslenme açısından
en önemli merkezleri arasındadır.

Hititler döneminde Anadolu’da tahıl üretimi, özellikle buğday ve arpa, devlet tarafından kontrol ediliyor;
yetiştirilen ürünler hem halkın beslenmesi hem de ordunun gıda ihtiyacı için kullanılmaktaydı. Hititlerin yemek
kültüründe et, ekmek türleri, mayalı içecekler ve üzümden elde edilen ürünler önemli yer tutmuştur.

Frigler dönemiyle birlikte hayvancılık daha da gelişmiş, özellikle keçi ve koyun yetiştiriciliği beslenmede
önemli bir rol oynamıştır. Lidyalılar ve İyon uygarlıkları ise bağcılığın ve zeytin üretiminin gelişmesini sağla-
mış; Akdeniz tipi beslenme alışkanlıklarının oluşmasında etkilidir.

Anadolu’nun tarih boyunca tarımsal üretim açısından çeşitlilik göstermesi, bu coğrafyada yaşayan top-
lumların beslenme kültürünü de zenginleştirmiştir. Çok sayıda tahıl, baklagil, meyve ve sebze türünün yetişmesi;
hayvancılığın güçlü olması ve iklim çeşitliliği Anadolu beslenme kültürünün temelini oluşturmuştur.

3. Orta Asya’dan Anadolu’ya Türk Beslenme Kültürü

3.1 Orta Asya Döneminde Tarım ve Beslenme

Türklerin beslenme kültürü tarihsel köklerini Orta Asya’da almaktadır. Türk topluluklarının yaşadığı
bölge, sert iklim koşulları ve step coğrafyası nedeniyle ağırlıklı olarak hayvancılığa dayanmaktaydı. Bu durum,
beslenme alışkanlıklarını derinden şekillendirmiştir.

Orta Asya Türklerinin temel besinleri:

Süt ve süt ürünleri: Yoğurt, ayran, kutsal sayılan kımız,
Hayvansal ürünler: Koyun, keçi, at eti,
Tahıllar: Buğday unu, yufka, bulgur,
Basit sebze ve meyve türleridir.
Türk mutfağı Orta Asya’da göçebe yaşamla birlikte şekillendiği için pratik, dayanıklı ve besleyici ye-
mekler ön plandaydı. Göçebe kültüründe saklama teknikleri büyük önem taşımakta; yoğurdun kurutularak sak-
lanması tarhananın temeli oluşturmuş; etler kurutularak uzun süre dayanabilir hâle getirilmiştir.

3.2 Selçuklu Dönemi

Selçukluların Anadolu’ya gelmesiyle birlikte tarım ve beslenme kültüründe büyük bir dönüşüm yaşan-
mıştır. Anadolu’nun bereketli toprakları, zengin su kaynakları ve iklim çeşitliliği sayesinde Türkler tarımla
daha yoğun biçimde uğraşmaya başlamıştır.

Bu dönemle birlikte:

53