Page 46 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

sterlinlik bir bütçeyle başlamıştır. 1841 yılında 10.000 sterlinlik bir bütçe ayrılmış ve Tasarım Okulları
tarafından gezici sanat kütüphanesi için örnekler satın alınmıştır.13 Koleksiyon, 1843 yılında Venedik,
Floransa, Paris ve Münih’ten ve Paris’te düzenlenen 1844 tarihli Endüstriyel Sanat Sergisi’nden
gerçekleştirilen satın almalarla genişlemiştir.14 Buna karşın, satın alınan objeler yerel tasarım okullarına
dağıtılmış ve sistematik bir imalat koleksiyonu oluşturulmamıştır.15 Büyük Sergi (Great Exhibition) ise,
nihayetinde bir kamusal müzede sergilenme imkanı bulan bir koleksiyonun oluşumunda önemli bir dönüm
noktası teşkil etmiştir.

Müzenin kuruluşu ve tasarım reformu
Britanya’da sanatı, imalatı ve ticareti teşvik etmeyi amaçlayan daha önceki sergiler bulunsa da,
uluslararası ölçekte düzenlenen ilk sergi 1851 yılında Londra’da Crystal Palace’ta gerçekleştirilmiştir.
Britanya İmparatorluğu ve davet edilen yabancı devletlerin katılımıyla düzenlenen Büyük Sergi, esas olarak
Britanya’daki sanayi ilerlemelerinin ve Sanayi Devrimi’nin ortaya koyduğu sonuçların sergilenmesini
amaçlamıştır. Ayrıca bu ölçekte bir sergi, İmparatorluğu’nun küresel erişiminin boyutlarını da görünür
kılmıştır. Saxe-Coburg ve Gotha Prensi Albert, bu organizasyonun itici gücü olmuş ve 1851 Büyük
Sergisi’nin önemini, “tüm insanlığın bu büyük görevde ulaştığı gelişim noktasının gerçek bir sınavı ve
canlı bir tasviri; ayrıca bütün ulusların bundan sonraki çabalarını yönlendirebileceği yeni bir başlangıç
noktası” olarak vurgulamıştır.16 Sergi, hem metaların algılanışı hem de tüketim kültürü üzerinde bir etki
yaratmıştır.
Bu sergi Britanya’yı daha geniş bir görsel ufuk içinde konumlandıran uluslararası bir perspektif
sunmuştur. Avrupa dışı imalat ürünlerinin—özellikle İslam dünyası ve Güney Asya’dan gelenlerin—
sergilenmesi, bezeme ve tasarım ilkelerinin eleştirel biçimde yeniden değerlendirilmesini tetikleyerek
kozmopolit bir tasarım kültürünün şekillenmesine katkıda bulunmuştur.17 Richard Redgrave’in de belirttiği
üzere, sergilenen pek çok eser Britanya örneklerine kıyasla “bezeme açısından daha sağlam bir ilke” ortaya
koymaktaydı; bu durum, Uygulamalı Sanat Departmanı’nın (Department of Practical Art) bu tür objeleri
tasarım reformu için model olarak edinmesine ve yabancı üretimin incelenmesini teşvik etmesine yol
açmıştır.18 Sergiyi takiben Museum of Manufactures adıyla kurulan bir kamusal müze, kamusal zevkin

13 Report from the Select Committee on the South Kensington Museum, 1860. Cole 4, para. 54.
14 Report from the Select Committee on the South Kensington Museum, 1860. Cole 4, para. 54.
15 First Report of the Department of Practical Art, 1853 “Museum of Manufactures”, 30, para. 61
16 1850 yılında Prens Albert tarafından yapılan konuşmadan. Theodore Martin, The Life of His Royal Highness the
Prince Consort, cilt 2 (Londra: Smith, Elder & Co., 1875), s. 248.
17 Bu çalışmada İslam dünyası/İslami terimlerinin, bir sanat tarihsel kategori olarak kullanıldığı belirtilmelidir. Bu kulla-
nım, terimin kavramsal sınırlılıklarını ve kapsadığı pratiklerin çeşitliliğini kabul etmekle birlikte, on dokuzuncu yüzyıl
söylemi ve mevcut literatürle tutarlılığı korumak amacıyla sürdürülmektedir.
18 Report from the Select Committee on the South Kensington Museum, 1860. Evidence of Richard Redgrave in conver-

45