Page 14 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

(1924-1925)36.

Türkler tarafından kurulan firmaların otomobil acenteliğinden ziyade nakliye ve otomobillerle ilgili
resmî işlerde takipçilik, aracılık ve komisyonculuk alanlarında olduğu görülmektedir. Bu bağlamda otomobil
alım-satım ve nakliyatıyla ilgili olarak Türk İdarehanesi tarafından yayınlanan bir ilanda; otomobil, kamyon,
traktör ve deniz motorlarıyla ilgili resmî işlerin yapıldığı belirtilmiştir. Beyoğlu Elhamra Pasajı Numara 14
adresinde bulunan ofiste şu hizmetlerin verildiği açıklanmıştır:

İdarehanemiz her cins müstamel (kullanılmış) ve mücedded (yeni) otomobilleri alır ve satar.
Otomobillere ait bilcümle muamelat-ı resmiye takip ve intaç edilir.
Ehliyetli, şayan-ı itimat şoförler ve her nevi tamirat için muktedir otomobilci, kamyoncu, traktörcü,
makineci, tornacı, elektrikçi, döşemeci, marangoz, demirci ve buna benzer diğer sanatkârlar dahi tedarik
olunur.
Otomobillerini satacaklara gayet ehven şeraitle garaj tedarik olunur. Ve otomobilleri suhuletle satılır.
Gayet muntazam surette otomobil tamir edilir.
Taşraya sevk olunacak otomobillerin müşterinin arzusuna binaen berren ve bahren (karadan ve
denizden) sevkini deruhte eyler.
Hariçten her nevi sipariş kabul olunur.
Otomobillerini kira ile çalıştırmak isteyenlere teshilat (kolaylık) gösterilir37.

Akçaşehirli Mustafa Saim ve Adapazarlı Halid’in kuruculuğunu üstlenmiş olduğu Terakki Şirketi’nin
merkezi Eminönü İzmir Sokak numara 18’dedir. Ayrıca bu şirket, Haydarpaşa’da bir şube açarak mübayaat,
nakliyat ve komisyonculuk hizmetleri vermiştir. İlanda; Anadolu’nun her tarafına güvenilir ve seri bir şekilde
ticarî emtianın sevk edildiği, siparişlerin de ertelenmeden zamanında gönderildiği belirtilmiştir38.

Sonuç
Sanayi Çağı’nı altı sanayi dalgası olarak belirlemiş olan Hans Freyer’e göre altıncı sanayi dalgası,
“Benzin Motoru Çağı”dır. Ulaşımda yeni bir unsur olarak görülen otomobil, üzerindeki ilk deneylerden elde
edilen sonuçlar ve akıllıca düşünülen sistemlerle birlikte geliştirilmiş ve yakıt kaynağı olarak benzinin
kullanılmasıyla birlikte yine Freyer’e göre otomobilden yola çıkılarak ortaya konan akıllıca çıkarımlarla gökleri
fethetmek mümkün olmuştur. Böylece otomobil üzerinde yapılan çalışmalar, başka ulaşım araçları için de adeta
bir çığır açmıştır. Neticede benzinin ilk kez kullanımını takip eden yüzyıl içinde benzin yakıtlı içten yanmalı
motorlarla çalışan otomobiller, sanayileşmiş ülkelerin halklarının ana ulaşım araçları halini almıştır.

36 Türk Ticaret Salnamesi, s. 297.
37 Türk Ticaret Salnamesi, s. 297.
38 Türk Ticaret Salnamesi, s. 297.

13