Page 28 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

rişimcilerin otomobil teşebbüsleri olsa da bunlar klasik anlamda seri üretimi yapılabilen araçlar olmamıştır.31

Togg
1961 yılında prototip olarak üretilen fakat seri üretimi gerçekleşmeyen Devrim otomobillerinin ardından
Türkiye’de yerli ve millî bir otomobil üretimi toplum nezdinde önemli bir yer tutmuştur. Buna karşın, büyük
çaplı bir organizasyon ile Devrim gibi etki eden bir otomobil üretimi gerçekleşmemiştir. Fakat 2011 yılında
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türk Sanayici ve İşadamları Derneği’nin (TÜSİAD) 41. Genel Kurul top-
lantısında, daha önce Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Koç’a yerli otomobil üretilmesi çağrısında
bulunduğunu hatırlatmış ve bu işi yapacak olanlara “babayiğit” demiştir.32 Böylece, Türkiye’de Devrim’den
tam 50 yıl sonra yerli otomobil konusu güçlü bir şekilde tekrar kamuoyunun gündemine girmiştir.

Ancak yerli otomobil üretimi fikrine sektörün içinde olan bazı kesimler mütereddit yaklaşmıştır. Örneğin,
Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) eski Başkan Yardımcısı Sami Nacaroğlu tam olarak yerli bir marka
meydana getirmek için 4 milyar dolara ihtiyaç olduğunu söylerken, Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Genel
Sekreteri Prof. Dr. Ercan Tezer, “Bir yerli otomobil üretimi teknik olarak mümkün görünse de Türkiye’nin başka
alanlarda büyümesi gerekiyor. Hâlihazırda başarılı bir büyüme yakaladığımız ticari araç alanında çok daha
kuvvetli olabiliriz”33 diyerek, bu işe pek sıcak bakmadığını belirtmiştir. Bu arada, 2011 yılında kurulan 61. Hü-
kümet’in programında bu konuya özel bir yer ayrılmıştır. Programda, “Önümüzdeki dönemde dünya piyasala-
rında yer bulabilen ‘Türk Malı’ otomobilin üretilebilmesi için gereken destek ve teşvik mekanizmasını harekete
geçirecek…”34 ifadelerine yer verilmiş; 1 milyonluk Türkiye iç pazarında yerli otomobil için 200 bin satış
hedefi öngörülmüştür.35

2010’lu yıllarda yerli otomobil meselesi zaman zaman istenilen hızda ilerlememiş hatta Başbakan Erdo-
ğan bir keresinde doğrudan TÜSİAD’ı tenkit etmiştir:

“Yerli otomobil yapmamak için ellerinden ne gerekiyorsa onu yapmışlardır. Aklıma TÜSİAD içinde olan
devlerden birinin lafı geldi. ‘Ben böyle bir şeyi yapmasam da ithal ederim’ demişlerdir. Böyle bir zihniyet bu
ülkenin değerleri noktasında ülkeyi sıçratmaz. Bu ülkeyi frene basmaktır. Kendi otomobilimizi yapalım hem
kendimiz kullanalım hem de ihraç edelim. Ben sanayici değilim, siyasetçiyim, başbakan ufuk verir, biz devleti
ekonominin içinden çektik, gelin bu işi siz yapın dedik. Ekonomik konsey olarak onlarla konuştuk, teşvikse
teşvik dedik, bölgesel teşvikler yaptık. Birçok yerde faizi sıfırladık, vergide sıfır vergi getirdik. Yatırım yapılsın
dedik.”36

İlerleyen dönemde daha somut adımlar atılarak yerli otomobil meselesi belli bir noktaya geldi ve 2018

31 Süleyman Âşık, Bir Devrin Hikâyesi: Devrim Arabaları, Kopernik Kitap, İstanbul 2020, s. 210-216.
32 https://www.haberturk.com/ekonomi/otomobil/haber/593418-artik-soyadiniz-gibi-marka-yaratin son erişim tarihi: 04.02.2023.
33 Âşık, age, s. 218.
34 T.C. Resmî Gazete, 17 Temmuz 2011, Sayı: 27997.
35 https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/ilk-siraya-turkiyeyi-koyardim-18729422 son erişim tarihi: 04.02.2023
36 https://ekonomi.haber7.com/is-dunyasi/haber/933105-erdogandan-tusiada-yerli-oto-tavri son erişim tarihi: 04.02.2023

27