Page 88 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

edilir. Bu dönemin mimari üretimi, büyük ölçüde Sultan I. Yusuf (1333–1354) ile oğlu V. Muhammed’in
(1354–1391) hükümdarlıkları sırasında şekillenmiştir. I. Yusuf, Nasrî hanedanının en entelektüel
hükümdarlarından biri olarak tanınır. Nitekim edebiyat ve bilimin bu dönemde zirveye ulaştığı bilinmektedir.
Adaletiyle öne çıkan I. Yusuf, çağdaşı ve veziri olan İbnü’l-Hatîb’e göre 25 Ocak 1354’te, ibadet ederken bir
saldırgan tarafından bıçaklanarak öldürülmüştür.10 I. Yusuf’un mimari faaliyetleri özellikle kapılar ve kuleler
etrafında yoğunlaşmıştır. Bu durum, Tarifa Savaşı’nda alınan ağır yenilginin ardından Elhamra’nın
savunmasını güçlendirme arzusuyla doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda, onun döneminde inşa edilen yapıların
yazıtları, savunma ve koruma temalarını mekânın deneyimiyle bütünleştirmiştir. Nasrî Sarayları içerisinde
yer alan Komares Kulesi ve Komares Salonu da I. Yusuf devrinde inşa edilmiştir.11 I. Yusuf’un ölümünün
ardından tahta çıkan V. Muhammed, iki ayrı hükümdarlık dönemi yaşamıştır. İlk saltanatı sırasında (1354–
1359) herhangi bir inşa faaliyeti gerçekleşmemiştir. Onu izleyen kısa süreli hükümdarlar, üvey kardeşi II.
İsmail (1359–1360) ve IV. Muhammed (1360–1362) dönemlerinde de Elhamra’da kayda değer bir yapı
faaliyeti görülmemiştir.12 V. Muhammed, 1362’de ikinci kez tahta çıktığında ise Elhamra’daki en kapsamlı
ve nitelikli inşa programını başlatmıştır. V. Muhammed’in ikinci saltanatındaki mimari faaliyetler, hem siyasi
meşruiyetini yeniden tesis etme hem de hanedanın ihtişamını vurgulama amacı taşır. Bu dönemde, dedesi I.
İsmail tarafından başlatılan ve babası I. Yusuf tarafından geliştirilen Komares Sarayı kapsamlı biçimde
yeniden düzenlenmiştir. İlk olarak yeni Meşveret Salonu (Mexuar) inşa edilmiş, ardından Kayık Odası (Qa?at
al-Baraka), Mersinli Avlu ve Komares Cephesi tamamlanmıştır. En önemli yapı faaliyeti ise Aslanlar
Sarayı’nın inşasıdır.13 Bu yapılar ve yazıtları, saray-şehir deneyiminde ziyaretçilere otorite, ritüel ve mekânsal
düzenin bir bütün olarak aktarılmasını sağlamıştır.

V. Muhammed’in ilk saltanatında, Hristiyan İspanyol krallıklarına karşı Fas’taki Merînî
hükümdarlarla güçlü diplomatik ilişkiler kurduğu bilinmektedir. Ancak üvey kardeşi II. İsmail tarafından
tahttan indirilerek Fas’a sürgüne gönderilmiştir. İkinci kez tahta çıkana kadar Fas’ta büyük saygı görmüş
ve bu ilişkiler 1362’deki dönüşünü kolaylaştırmıştır.14 Bu doğrultuda, tahta yeniden geçtiğinde başlattığı
mimari programın ilk adımı olan Meşveret Salonu’nun halka açık bir mekân olması tesadüf değildir. V.
Muhammed, bu mekân aracılığıyla hem halka hem de yabancı elçilere yeniden kazandığı otoritesini
görünür kılmayı amaçlamıştır.15 Bu nedenle Meşveret Salonu’ndaki yazıtların hitap ettiği kitlenin, saray
sakinleriyle sınırlı olmadığı özellikle dikkate alınmalıdır. Komares Sarayı’na eklenen yapılar 1369’da
tamamlanmış, sarayın restorasyon çalışmaları ise 1370’te sonlanmıştır. Aslanlar Sarayı’nın inşasına ise

10 Desmond Stewart, The Alhambra (New York: Newsweek Books, 1974), 145.
11 José Miguel Puerta Vílchez, Reading the Alhambra (Granada: The Alhambra and Generalife Trust ve Edilux s.l., 2010), 27.
12 Vílchez, Reading the Alhambra, 28.
13 A.g.e.
14 Stewart, The Alhambra,146.
15 Fernandez Puertas, “The Three Great Sultans of al-Dawla al–Isma ‘iliyya al-Na?riyya who Built the Fourteenth-Century
Alhambra: Isma‘il I, Yusuf I, Mu?ammad V (713–793/1314–1391),” Journal of the Royal Asiatic Society, 7.1 (1997): 19.

87