Page 78 - Tarih Çevresi Dergisi

tarih çevresi

Dünyada karbon emisyonunun yaklaşık %20’sinin fosil yakıtlı araçlardan kaynaklandığı, bu emisyonun
yarısından fazlasını da dizel yakıt kullanan, kamyon, otobüs ve çekicilerin oluşturduğu hesaplanmaktadır. Bu
nedenle, başta AB ülkeleri ve ABD olmak üzere pek çok gelişmiş ülkede, önümüzdeki 8-10 yıllık dönemde
dizel/benzinli motor üretiminin durdurulması, bu tip motorların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılması ve
bunun karşılığı olarak elektrikli araçların çeşitli yollarla teşvik edilmesi yönünde eylem planlarının devreye
sokulduğu görülmektedir. Daha şimdiden AB’de bazı şehir merkezlerine dizel yakıt kullanan araçların girişi
yasaklanmaya başlamıştır. Ancak bu noktada, elektrikli araçlara geçiş sürecinde yaşanması olası teknik, ticari
ve ekonomik sorunların, klasik otomobil üretiminde ve petrol sektöründe faaliyet gösteren geleneksel çok uluslu
şirket ya da tekellerin ve güçlü emperyalist ülkelerin çıkarlarının sözü edilen politikaların yönünü belirlemede
çok etkin olacağı göz ardı edilmemelidir.

Bugün dünyada yolda seyreden araçların henüz % 2’si elektrikli araçlardan oluşmaktadır.2 2020 yılında
tüm dünyada yaklaşık 3 milyon elektrikli otomobil satılmış, elektrikli araçların küresel pazardan aldığı pay %
4,6’ya ulaşmıştır. Otomobil satışlarındaki eğilim, kamyon, otobüs gibi ticari araç satışlarında da görülmüştür.
International Energy Agency’nin (IEA) tahminlerine göre, küresel elektrikli binek araç parkının 2030 yılında
125 milyona ulaşacağı öngörülmektedir. 2021 yılının ilk çeyreğine bakıldığında, elektrikli araç satışları, Çin’de
yaklaşık 500 bin adet düzeyine, Avrupa‘da ise 450 bin adet düzeyine kadar ulaşmıştır. ABD’de elektrikli araç
satışları ise 2020 yılının ilk çeyreğinde, önceki yılın ilk çeyreğine göre iki kattan fazla yükselmiştir. Küresel
elektrikli araç parkı bugün 10 milyonun üzerine çıkmıştır.3 Elektrikli araçlarda satış rakamı olarak Çin ön planda
olsa da, Norveç pazarın % 75’ini bulan elektrikli araç satışıyla oransal bazda ilk sırada yer almaktadır. Norveç’i
oransal bazda % 45 ile İzlanda ve % 32 ile İsveç takip etmektedir. Üretim adedi olarak ilk sırada yer alan Çin’de
elektrikli araç satışı toplam araç satışlarının % 6’sını oluşturmaktadır. Dünyada en çok otomobilin satıldığı
ikinci ülke olan ve aynı zamanda kişi başına düşen araç sayısında ilk sırada yer alan ABD’de ise 2021 yılının
ilk altı ayında elektrikli araç satışları toplam otomobil satışlarının % 2,5’unu oluşturmuştur.4 Elektrikli araç
(EV) üretimiyle otomotiv pazarına giren Tesla, ABD’deki ve Almanya’daki yatırımlarına hızla devam
etmektedir. Toyota, Honda, Renault, Volkswagen, Mercedes, BMW, Fiat, Kia, Hyundai, Nissan gibi markalar
başta olmak üzere hemen hemen bütün büyük otomotiv firmaları yeni nesil elektrikli araç yatırımlarına hız
vermiştir. Ağır ticari araç sektöründe de elektrikli dönem başlamıştır. Tesla, Scania, Mercedes, Volkswagen,
Renault Truck, Volvo Truck, DAF, Ford Truck gibi uluslararası markalar elektrikli kamyonlarını üretmeye
başlamıştır.

Otomotiv sektörünün devrim niteliğinde dönüşüme uğradığı günümüzde, elektrikli araçlar konusunda
gerekli yatırımları yapan ülkeler ve otomotiv firmaları ön planda olacak, geride kalanlar ise sektörde yarış dışı
kalacaktır. Bu dönemde, büyük ve köklü firmaların yanı sıra, Aiways, Xpeng, Leapmotor, Lightyear, Lucid
Motors, Hozon, EVage, Skywell, Nio gibi elektrikli araç üreten yeni firmaların ve start-up’ların da güçlenmesi
söz konusu olabilecektir. Yakın geçmişte bazı ülkelerde içten yanmalı motor kullanan araçların elektrikli araçlara
dönüşümünü yapan küçük firmaların ortaya çıktığı görülse de bu uygulamalar teknik ve ticari sorunlar nedeniyle

77